سال ۲۰۲۱ شاهد ظهور فناوریهای پیشرو در پزشکی، بیوتکنولوژی و تولید غذا بود که میتوانند مسیر درمان بیماریها و تامین امنیت غذایی را تغییر دهند. در این گزارش مهمترین دستاوردهای سال در این حوزهها مرور شده است.
۱. میکروسکوپ مینیاتوری برای ردیابی فعالیت عصبی
<figure id="block-e901110c-e842-4f74-8ae6-8b153db2f479" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="e901110c-e842-4f74-8ae6-8b153db2f479" data-type="core/image" data-title="تصویر"

دستگاه این اسکوپی ان ویو با وزنی تنها ۲ گرم و ابعاد یک آجر لگوست، میکروسکوپ دوفوتونی است که میتواند با پایش یونهای کلسیم، فعالیت دو گروه عصبی را بهصورت همزمان ردیابی کند. این ابزار قادر است از نواحی عمیق مغز تصویربرداری طولی انجام دهد و محققان را در بررسی مدارهای عصبی یاری رساند. با کمک این دستگاه، تحلیل وضعیت سلولی در بیماریهایی نظیر اضطراب و آلزایمر دقیقتر شده و راهیابی به روشهای درمانی موثر تسریع میگردد.
۲. سیستم چنداندامی برای شبیهسازی فیزیولوژی انسانی
<figure id="block-a3b7a9d1-4f14-4b44-8036-0ce07f4b814a" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="a3b7a9d1-4f14-4b44-8036-0ce07f4b814a" data-type="core/image" data-title="تصویر"

شرکت سیان بایو (CN ) پس از ده سال تحقیق، پلتفرمی چنداندامی عرضه کرد که امکان اتصال چندین اندامتراشه را فراهم میآورد. محققان اکنون میتوانند مدلهای آزمایشگاهی کبد، روده و ریه را به یکدیگر پیوند دهند و تعاملات بینبافتی و اثر داروها را در شرایط نزدیک به واقع بیولوژیکی ارزیابی کنند. هر تراشه شامل میلیونها سلول مخصوص اندام است که با واسطههای متحرک، محیط فیزیولوژیک را تقلید میکنند. در حال حاضر محققان جانز هاپکینز از این سیستم برای مطالعه بیماریهای خودایمنی و خودالتهابی بر بافتهای روده و کبد بهره میبرند.
۳. پلتفرم تصویربرداری با دقت نانومتری برای تحلیل آرانای
<figure id="block-c9ac59e9-5d9d-4737-9114-3050eeb0cde5" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="c9ac59e9-5d9d-4737-9114-3050eeb0cde5" data-type="core/image" data-title="تصویر"

ابزار جدیدی برای هیبریداسیون و تحلیل نتایج در آزمایشگاه توسعه یافته که در برابر خطاهای چندگانه مقاوم است. این پلتفرم قادر است رونوشتهای آرانای را از میان صدها ژن در بافتهای دستنخورده شناسایی و تصویر درونسلولی با دقت ۱۰۰ نانومتری تولید کند. محققان از این فناوری برای تصویربرداری دقیق بافتهای قلبی استفاده کردهاند و گزارش میدهند که تحلیل نمونهها بهصورت خودکار و با وضوح کامل امکانپذیر شده است.
۴. تراشه مغزی برای عبور از سد خونی-مغزی
<figure id="block-95249bbf-0596-4157-b888-c115721470ae" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="95249bbf-0596-4157-b888-c115721470ae" data-type="core/image" data-title="تصویر"

سد خونی مغزی مانع اصلی رسیدن داروها به بافت عصبی است. محققان تراشهای پیچیده مغزی ساختهاند که این سد را در محیط آزمایشگاهی شبیهسازی میکند. تراشه دارای دو کانال مجزا در پلیمری منعطف است یکی حاوی سلولهای درونریزی مشتق از سلولهای بنیادی (نماینده دیواره رگها) و دیگری شامل عصبها و میکروگلیا. تماس بین دو کانال به دانشمندان اجازه میدهد تا عبور مولکولها از سد خونی را بهصورت مستقیم رصد کنند. هدف نهایی، شبیهسازی بیماریهایی نظیر پارکینسون و یافتن راهکارهایی برای انتقال موثر دارو به مغز است.
۵. اسکنر کلبدن بیتشعشع با سرعت بالا
<figure id="block-000221b2-ccf6-49ed-a833-3848c24e2e53" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="000221b2-ccf6-49ed-a833-3848c24e2e53" data-type="core/image" data-title="تصویر"

شرکت کیو بایو اسکنر مارک یک را معرفی کرد که بدون استفاده از اشعه ایکس، سیتی یا پت، تصویربرداری مغناطیسی رزونانس (MRI) کل بدن را در وضعیتهای نشسته، ایستاده یا دراز کشیده با وضوح بسیار بالا انجام میدهد. برخلاف روشهای سنتی که تقریبا یک ساعت زمان میبرند، این دستگاه فرآیند را در ۱۵ دقیقه به اتمام میرساند و بیمار را در معرض تشعشع قرار نمیدهد.
۶. کیت سنجش خنثیسازی ویروس سارس-کووی-۲
<figure id="block-497b41ba-e985-4aab-b735-ae8e01c64b4e" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="497b41ba-e985-4aab-b735-ae8e01c64b4e" data-type="core/image" data-title="تصویر"

شرکت بریتانیایی نیتیو آنتیژن کیتی بر پایه تست الیزا توسعه داد که میزان آنتیژن موردنیاز برای خنثیسازی ویروس کرونا در بدن را تعیین میکند. در این روش، سرم خون بیمار با سنجش مخصوص ترکیب شده و با رنگیسازی محلول، وجود آنتیبادیهای ضدویروس آشکار میگردد. این کیت از ویروس زنده استفاده نمیکند، سرعت بالاتری دارد و کارایی سادهتری نسبت به روشهای مرسوم ارائه میدهد.
۷. فناوریهای پایدار برای تولید غذا و پروتئین
<figure id="block-b6ecd0a0-99cd-4f4f-a64d-9c54486c4c7a" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="b6ecd0a0-99cd-4f4f-a64d-9c54486c4c7a" data-type="core/image" data-title="تصویر"

با افزایش تقاضای جهانی پروتئین و فشار بر منابع سیاره، شرکتهای غذایی به سمت تولید آزمایشگاهی و پایدار سوق یافتهاند. در این راستا نوآوریهای زیر برجستهاند
فناوری مایکو
استخراج میسلیوم (بخش ریشهای قارچ) برای تبدیل پروتئین گیاهی به ترکیبات پروتئینی مغذی و پایدار.
تولید پروتئین از هوا
محققان ناسا روش تبدیل دیاکسید کربن به پروتئین خوراکی و سازگار با محیطزیست را پیش بردهاند که میتواند منبع نامحدودی برای جمعیت رو به رشد جهان فراهم آورد.
چاپگر سهبعدی غذا
شرکت نچرال مشینز چاپگری سهبعدی عرضه کرده که امکان چاپ و تهیه غذاهای سفارشی را برای کاربر میسر میسازد.
ربات برگرساز خودکار
شرکت کریتور رباتی ساخته که برش، کباب کردن، مونتاژ و بستهبندی برگرهای کاملا گیاهی را بهصورت خودکار انجام میدهد. گسترش این فناوری میتواند در مبارزه با سوءتغذیه موثر باشد.
۸. هوش مصنوعی برای ایمنی در اتاق عمل
پلتفرمی مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده که دادههای دوربینها، میکروفونها و حسگرهای اتاقهای جراحی را ثبت و تحلیل میکند. سیستم خطاها و ناکارآمدیها را در لحظه شناسایی کرده و به تیم درمانی گزارش میدهد تا اقدام فوری صورت گیرد. دانشگاه استنفورد نیز نشان داده که مجهز کردن تمام اتاقهای بیمارستان به این فناوری میتواند علائم اورژانسی بیماران را زودتر آشکار کند، مراقبت را بهبود بخشد و هزینهها را کاهش دهد.
۹. چاپ زیستی و تولید ریه مصنوعی
<figure id="block-998376bd-8e4c-467f-b30f-895e7b7041a5" class="block-editor-block-list__block wp-block is-multi-selected wp-block-image" tabindex="0" role="document" aria-label="بلوک: تصویر" data-block="998376bd-8e4c-467f-b30f-895e7b7041a5" data-type="core/image" data-title="تصویر"

چاپ زیستی با لایهبهلایه قرار دادن سلولهای زنده و مولکولهای حامی، بافتها و اندامهای بیولوژیکی فعال میسازد. تیم تحقیقاتی دانشگاه پوهانگ در کره جنوبی با استفاده از چاپ زیستی سهبعدی، نمونهای از ریه مصنوعی تولید کرده که تمامی اجزای ریه طبیعی را داراست و عملکرد آن را تقلید میکند. پیشرفت این روش میتواند در آینده بحران پیوند اعضا را حل کند.
فهرست نوآوریهای ۲۰۲۱ فراتر از موارد ذکرشده ادامه دارد و بسیاری از فناوریهای دیگر در حال تکمیل هستند تا اثربخشی و دسترسیپذیری بیشتری برای جامعه انسانی به ارمغان بیاورند.
