هنگامی زیرساخت به انهای برای تعویق از بین بردن فیلترینگ میشود_رنگو

زیرساخت مانع اصلی فیلترشکن شدن اینترنت در ایران

پس از مشوقهای در حوزه لغو فیلترینگ، در ماه گذشته خبری مبنی بر توافق قواهای سهگانه در این حوزه منتشر شد و امیدی را در بین صاحبان کسبوکار و کاربران شبکههای اجتماعی برای دسترسی آسانتر به پلتفرمهای مختلف زنده کرد. اما به مرور زمان مشخص شد که صرفا توافق برای حذف فیلتر کافی نیست و مانعی بزرگ به نام زیرساخت مانع این تحول شده است.

بر اساس گزارشهای داخلی سایت تکنولوژیک تکنا، حذف فیلتر میتواند منجر به افزایش یبلغ از ترافیک اینترنتی شود، زیرساختهای فعلی کشور توانایی پاسخگویی به این از تقاضا را ندارند. این به این معناست که اعمال ناگهانی این تغییر عظیم امکانپذیر نیست و باید به صورت گام به گام و با اولویتبندی مشخص پیش رفت. این موضوع پیش از این توسط سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز به عنوان یک چالش اصلی شده بود. در باره این مانع جدید، دو نکته مهم وجود دارد.

اولا، اصل حذف فیلتر مورد پذیرش قرار گرفته و در حال حاضر بحث و مذاکره حول نحوه اجرایی آن در حال است؛ تغییری که میتواند آغاز به بهبود وضعیت فضای دیجیتال کشور باشد. ثانیا، تلاشهای انجام شده برای حذف فیلتر نباید صرفا به دلیل مشکلات فنی متوقف شود. سال گذشته، تعرفههای اینترنتی تحته گسترش زیرساختها افزایش یافت و اپراتورها تعهد بهبود تدریجی کیفیت زیرساختها را دادند. به همین دلیل، امیدوار است که این مانع نیز به سرعت رفع شود تا کشور بتواند به سمت حکومت و کارآمدی در فضای مجازی قدم بگذارد.

بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، اخیرا در مصاحبهای آمار و تحلیلهایی درباره وضعیت فعلی فضاهای اینترنتی و زیرساختهای آن ارائه داد. بر اساس اظهارات او، بیش از ۵۰ درصد ترافیک اینترنت کشور از طریق فیلترشکنها عبور میکند. این وضعیت نه تنها دسترسی کاربران را تحت تأثیر قرار داده، بلکه مشکلات امنیتی زیادی را نیز به وجود آورده است. استفاده گسترده از فیلترشکنهای ناامن منجر به آلودگی شدید دستگاههای کاربران به بدافزار شده و ایران را به یکی از آلودهترین نقاط جهان از این نظر تبدیل کرده است. این آلودگیها سبب شکلگیری شبکههای بزرگ بدافزاری شدهاند که به مخربین خارجی اجازه میدهند از دستگاههای کاربران برای انجام حملات داخلی و ال استفاده کنند. این کار، امنیت سایبری کشور را به طور جدی تهدید میکند.

– توزیع پیامدهای تخریباتی فراوانی دارد. بر اساس توضیحات اکبری، روزانه حجم قابلتوجهی از حملات سایبری از شبکه ایران به خارج از الحدود انجام میشود. این موضوع باعث شده که برخی ارائهدهندگان خدمات خارجی، آدرسهای IP ایرانی را در لیست سیاه خود قرار دهند. در نتیجه، تقریبی ۳۰ درصد دامنههای اینترنتی برای کاربران ایرانی غیرقابل دسترسی شدهاند. نکته قابلتوجه این است که سهم فیلترینگ در این مسدود بودن کمتر از ۱۰ درصد برآورده میشود و بقیه ناشی از تحریمها و آلودگیهای شبکه است. به عبارت دیگر، تقریبا از هر سه دامنه اینترنتی در جهان، یک دامنه برای کاربران ایرانی مسدود است. این وضعیت دسترسی کاربران ایرانی به منابع مختلف آنلاین را به شدت محدود کرده است.

آمارهای مربوط به پهنای باند اینترنت کشور نیز مورد توجه قرار گرفته است. پهنای باند فعلی کشور حدود ۱۰.۵ ترابیت بر ثانیه است، در حالی که مصرف ترافیک بینالمللی در ساعتهای اژیر تنها بین ۶ تا ۷ ترابیت بر ثانیه گزارش شده است. در حالی که ترافیک اینترنت در سالهای پیشین به طور متوسط ۳۰ درصد رشد میکرد، محدودیتهای اعمال شده در سال ۱۴۰۱ باعث کاهش ۵۰ درصدی آن شد. اگرچه این روند به آرامی به سمت بهبود میرود، اما تا به امروز به سطح پیش از اعمال محدودیتها بازنگشتهایم. نگرانکنندهتر این است که از زمان شروع کار دهمسومین دولت، رشد ترافیک اینترنت تنها ۱۷ درصد بوده است، که نشاندهنده ی شدید رشد مصرف اینترنت در کشور است. این آمارها ʻ-

بر پایه اظهارات اکبری، در ساعتهای اوج مصرف، حدود ۳.۵ ترابیت بر ثانیه ترافیک داخلی در مرکز تبادل ترافیک تهران ثبت میشود. این عدد شامل ترافیک محتوایی و خدمات میزبانی شده در شبکه اپراتورها نیز میشود. اما سهم داخلی از این ترافیک تنها ۳۰۰ گیگابیت بر ثانیه است که نشان میدهد این پلتفرمها از کل مصرف کشور دارد. این نشان میدهد که

یکی از نگرانیهای مهم در این ارتباط، تأثیر حذف فیلترینگ بر وضعیت شبکه است. اکبری میگوید که در صورت برداشتن ناگهانی فیلتر، گمان در اپراتورها وجود دارد. با این حال، او میکند که برنامریزی برای اکوسیستم دیجیتال کشور باید طولانیمدت باشد. در حالی که شاخص سرانه مصرف داده در کشور حدود ۲۳ کیلوبیت بر ثانیه است، در حالی که این عدد در ترکیه ۵۰ و در آمریکا بیش از ۲۰۰ کیلوبیت بر ثانیه است، واضع است که کشور ما نیاز به رشد قابلتوجهی در مصرف داده دارد. پیشبینیها نشان میدهد که حذف فیلتر میتواند حداقل ۳۰ به ترافیک کشور اضافه کند، اما این رشد فقط پایدار خواهد بود اگر زیرساختها به با آن گسترش یابند. این گسترش زیرساختی نیازمند مناسب و برنامهریزی دقیق است.

اعداد و ارقامهایی که بهزاد اکبری در باره پهنای باند و مصرف اینترنت در ایران منتقل کرد، از اهمیت بالایی برخوردار است. از روز گذشته، او در گفتگوهای مختلف این موضوع را مورد بحث قرار داده که دولت از روایات مختلف اظهار کرده است که زیرساختها به اندازهای نیستند که بتوانند تغییرات جدی همانند حذف سراسری فیلتر را به صورت ناگهانی تحمل کنند. این نوشته، نگرانیها در رابطه پایداری شبکه در صورت حذف فیلتر را افزایش داده است.

با این حال، گمانهزنیهای متعددی در با حذف فیلتر اینستاگرام وجود دارد و برخی کارشناسان میکنند این نزدیک وقوع است. بهطور مثال، شایعاتی پیرامون هایها در قطر یا عمان برای برقراری ارتباط بین ایران و های متا وجود دارد، اما اینها صرفا در سطح هستند. نکته مهم در این استدلال این است که زیرساخت، کشش لازم برای افزایش شدید حجم ترافیک بینالمللی را ندارد و به نظر استدلال درستی است. این

موضوع حائز اهمیت این است که عبارت زیرساخت دامنه وسیعی را تغطیت میکند و لزوما به معنی ظرفیت پهنای باند بینالمللی نیست. این عبارت ابعاد فرد دیگری نیز دارد، از جمله لایه دسترسی، لایه انتقال و حتی زیرساخت اپراتورها. با در نظر گرفتن تمام این موارد، وضعیت کلی زیرساختهای کشور در حدود یک ق گذشته، به دلیل دلایل مختلف همانند تحریمها، افزایش قیمت دلار و مشکلات مالی متعدد که شرکت ارتباطات زیرساخت با آنها روبرو بوده، خیلی مناسب نبوده است.

رویکرد دولتهای قبل نیز در تشدید این مشکلات بیاثر نبوده است. در واقع، وضعیت کلی تقریبا به سمت وخامت پویش کرده است. از نظر دیگر، لازم و کافی در حوزه خرید تجهیزات، بازسازی زیرساختهای ححسوبی ارتباطی و موارد مشابه انجام نشده است. به همین دلیل، جواب این سؤال که چرا در گذشته ظرفیت بیشتری وجود داشته، واضح است چون عمر مفید زیرساختها کمتری سپری شده بود و کیفیت بهتری ارائه میدادند.

پس از دوره کرونا، تعداد کاربران اینترنت در کشور با روند صعودی مواجه شده است. به عبارت دیگر، سال به سال تعداد کاربران اینترنت و شبکههای اجتماعی در کشور افزایش یافته است. کاربران که اکنون متقاضی منفعتگیری از شبکههای اجتماعی محبوب مسدود شدهاند، نسبت به پیش از مسدودسازی (یعنی پیش از شهریور ۱۴۰۱) به مراتب زیادتر شدهاند.

علاوه بر این، مقدار ترافیک اینترنتی که این کاربران مصرف میکنند نیز زیادتر شده است. از دیدگاه زیرساخت، مفهوم کاربر و منفعتگیری به طور مستقیم با ترافیک تعریف میشود؛ یعنی آنها با مقدار ترافیک مرتبطاند. با نگاه به روند مصرف، مشاهده میشود که سال به سال و حتی ماه به ماه، مصرف محتوای ویدئویی، صوتی و چندرسانهای در حال افزایش است.