>> تحلیل چالشهای امنیتی سایبری ایران تهدیدات داخلی، حملات و ضرورت تحول دیجیتال >> بهزاد اکبری، رئیس سازمان زیرساخت ارتباطات، در نشست اینترنت و آینده ایران که در وزارت ارتباطات برگزار شد، ابعاد نگرانکنندهای از وضعیت امنیت سایبری کشور را آشکار کرد.
وی تأکید کرد که بخش قابل توجهی از تهدیدات سایبری علیه زیرساختهای حیاتی، ریشه در خارج از مرزها ندارد، بلکه از طریق دستگاههای آلوده کاربران داخلی و از درون شبکه ملی سرچشمه میگیرد. این اظهارات، زنگ خطر جدی برای متخصصان فناوری و کاربران عادی محسوب میشود و ضرورت بازنگری فوری در استراتژیهای امنیتی جاری را بیش از پیش ملموس میسازد.
ثبت شده است. این حملات توسط دستگاههایی انجام شده که پیش از آن آلوده شده و به عنوان ابزار برای هدف قرار دادن زیرساختهای داخلی سوءاستفاده شدهاند.
در موازی، در همین بازه زمانی، ۱۶۵۰۰ حمله سایبری نیز از خارج به داخل کشور رصد شده است. رئیس سازمان زیرساخت با صراحت اعلام کرد که این آمارها شامل حملات گسترده نمیشود و بر این باور است که این حملات نتیجه فعالیتهای فردی نیستند، بلکه کاملاً سازمانیافته و هماهنگشده اجرا میگردند. حمله تهدیدی پایدار و چالشهای زیرساختی حملات انکار خدمات توزیعشده همچنان به عنوان گستردهترین تهدید سایبری علیه ایران شناخته میشوند.
.
وی فرآیند شناسایی این حملات را در کمتر از ۳۰ ثانیه و پاکسازی ترافیک را به صورت توزیعشده (بخشی در فرانکفورت و بخشی در داخل ایران) توصیف کرد، اما بلافاصله هشدار داد که این اقدامات واکنشگرایانه، چالش بنیادین را حل نمیکند. نگرانی عمیقتر اکبری به وضعیت کلی شبکه ملی میپردازد. بر اساس اندازهگیریهای انجام شده، شبکه ایران اکنون یکی از آلودهترین شبکهها در سطح جهانی محسوب میشود.
این واقعیت، لزوم بازنگری بنیادین در رویکردهای امنیتی و ارتقای زیرساختهای ارتباطی را اجتنابناپذیر میسازد. در حالی که زیرساخت اینترنت در شرایط نامطلوبی قرار دارد و کاربران حتی در بهرهگیری از سرویسهای بومی آنلاین با مشکلات متعدد روبرو هستند، اکبری تحول دیجیتال را راهکار نجاتبخش برای ارتقای امنیت و کیفیت اینترنت معرفی میکند.
تحول دیجیتال و امنیت به عنوان خدمت راهکار جهانی رئیس سازمان زیرساخت دلایل آسیبپذیری زیرساختهای ارتباطی را در فقدان سرویسهای ابری با کیفیت، عدم حرکت به سمت تحول دیجیتال، فرار مغزها و وجود نرمافزارهای هک شده خلاصه کرد. وی تأکید کرد که راهکار جهانی مقابله با چالشهای سایبری، پیادهسازی مدل امنیت به عنوان خدمت ( a ) و بهرهگیری از زیرساختهای پیشرفته ابری است که باید در ایران نیز محقق گردد.
اکبری ساختار تصمیمگیری در حوزه اینترنت را مورد نقد قرار داد و از بیجواب ماندن تصمیمهای کلان انتقاد کرد. وی خواستار نقش فعالتر وزارت ارتباطات و نهادهای فنی در فرآیند تصمیمگیری شد، با استدلال که زندگی مردم، اقتصاد دیجیتال و کسبوکارها قربانی تصمیمهای غیرشفاف شدهاند. نگاه یکبعدی امنیتی یا سلبی به اینترنت، بر اساس سخنان وی، نمیتواند پاسخگوی نیازهای چندبعدی جامعه باشد.
انتقاد از سیاستگذاریهای جاری شفافیت، پاسخگویی و بیثمری فیلترینگ مدیرعامل شرکت زیرساخت ارتباطات شیوه جاری سیاستگذاری را که در آن نهادهای خاصی بدون حضور نمایندگان فنی یا بخش خصوصی درباره دسترسی به اینترنت تصمیم میگیرند، منتقدانه ارزیابی کرد. این رویکرد باعث میشود کسبوکارها ناگهان با تصمیماتی روبرو شوند که بدون توضیح یا پاسخگویی، مستقیماً بر معیشت آنها تأثیر میگذارند.
اکبری بر ضرورت مبرم شفافیت و پاسخگویی واقعی تأکید کرد و قطع اینترنت را تنها در موارد فوق بحرانی و به صورت کاملاً موقت مجاز دانست. وی هشدار داد که اینترنت اکنون رکن اصلی زندگی روزمره و اقتصاد است و آسیب ناشی از قطع آن فراتر از گذشته است. راهحلهای فنی محض مانند انسداد یا محدودسازی، نمیتوانند جایگزین پاسخگویی نهادین در سطح تصمیمگیری شوند.
اکبری همچنین رویکرد تحمیلی برای سوق دادن کاربران به سمت پلتفرمهای داخلی را بیثمر خواند و گفت تجربه ثابت کرده که این نگاه منفی، نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. خطرات لایههای زیرین سیستمعاملها و حاکمیت دادهها اکبری به چالش امنیتی در لایههای عمیقتر زیرساخت دیجیتال اشاره کرد. سیستمعاملها به کلیه منابع دستگاه دسترسی دارند و شرکتهای سازنده آنها در حین نصب، با رضایت ظاهری کاربر، مجوزهای کامل دریافت میکنند.
نگرانی وی این است که در صورت تقاضای نهادهای قدرتمند، کلیه منابع و دادههای کاربران در اختیار آنها قرار میگیرد که یک چالش جهانی در حوزه حاکمیت داده محسوب میشود. چالشهای ریشهای اینترنت فراتر از فیلترینگ در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا رفع محدودیتها به تنهایی کیفیت اینترنت را بهبود میبخشد، اکبری صراحتاً اظهار نارضایتی از کیفیت فعلی خدمات کرد و سطح آن را نایق مردم دانست.
وی هشدار داد که حتی با رفع فیلترینگ، مشکلات عدیده ریشهای در بستر اینترنت وجود دارد که باید به طور بنیادین حل شوند. راهکار پیشنهادی وی، گسترش اینترنت ثابت و بستر فیبر نوری و کاهش بار بر شبکههای سیار است، چرا که در ایران برخلاف بسیاری از کشورها، اینترنت سیار غالب است.
اکبری از اقدامات وزیر ارتباطات برای اقناع نهادهای تصمیمگیر به بازبینی سیاستگذاریها خبر داد و گفت گزارشهای مفصلی درباره بیاثری فیلترینگ و آسیبهای وارده به اقتصاد دیجیتال به این نهادها ارائه شده است. دیدگاه کارشناسان زامبیهای سایبری و خروج کنترل شبکه محمد کشوری، مدیرعامل گروه طیف و کارشناس ارشد ارتباطات، با تایید سخنان اکبری، تأکید کرد که بخشی از حملات اخیر از درون شبکه ملی و توسط دستگاههای کاربران ایرانی آغاز شده است.
وی کاربران را که به واسطه فیلترینگ، ناچار به استفاده از فیلترشکنها و ترافیک ناامن شدهاند، زامبیهای سایبری نامید که ناخواسته در حملات نقشی ایفا میکنند. کشوری اگرچه حملات را از نظر فنی پیچیده ندانست و راهکارهای مقابله با آن را در سطح جهانی موجود دانست، اما ایران را همچنان در برابر این حملات آسیبپذیر توصیف کرد. به اعتقاد کشوری، این ضعف ریشه در تصمیمها و سیاستهای نادرست دارد.
وی به تشبیه وضعیت به بازی موش و گربه پرداخت مسدودسازی پلتفرمها باعث میشود کاربران به فیلترشکنها روی بیاورند و این ابزارها دستگاهها را به بخشی از بستر حمله تبدیل میکنند. گاهی برای مقابله با دور زدن محدودیتها، پروتکل به طور کامل قطع میشود که اختلال شدید در شبکه ملی را به دنبال دارد. او بر لزوم اصلاح نگاه سیاستگذار تأکید کرد، چرا که بدون آن، ابزارهای فنی قادر به دفاع از زیرساخت نخواهند بود.
فرار پهنای باند از VPN و از دست رفتن نظارت کشوری با انتقاد از تداوم سیاستهای فیلترینگ، اعلام کرد که این رویکرد نه تنها امنیت را فراهم نکرده، بلکه نظارت مؤث بر شبکه را نیز از بین برده است. وقتی بخش قابل توجهی از پهنای باند کشور از طریق VPNها و سرورهای ناشناس عبور میکند، شبکه ملی عملاً از کنترل زیرساخت خارج شده و حتی نظارت پایهای نیز با چالش جدی روبرو میگردد.
وی تأکید کرد که نه فیلترینگ و نه قطع کامل اینترنت، مانع نفوذ و هک نمیشوند. راهکار پیشنهادی او، تمرکز بر امنیت در سطح دستگاه و ابزار کاربران به جای انسداد سراسری شبکه است. با اشاره به الگوهای جهانی، کشوری گفت در سطح بینالمللی بر ممنوعیت موثر اپلیکیشنها در سطح سازمانی تمرکز شده، نه بستن کلیه خدمات.
او لزوم یک تحول پارادایم در مقابله با تهدیدات سایبری را ضروری دانست و ادامه راهحلهای قدیمی و یکدست را برای مقابله با تهدیدات متنوع و دستهبندی شده، نادرست و ناکارآمد خواند. >>
