اگزمای پوست سر، یک بیماری التهابی مزمن است که با خارش، قرمزی و شوره سر نشان همراه است. شایعترین نوع این عارضه، درماتیت سبورئیک نام دارد که در بین مردان از زنان شایعتر است.
علت دقیق این عارضه پوستی به طور کامل کشف نشده اما متخصصان مجموعهای از عوامل را در پیدایش آن دخیل میدانند. رشد بیشتر از حد قارچ پوستی به نام مالاسزیا، توانایی ژنتیکی، تغییرات هورمونها، استرس و مواد محرک، از جمله عواملی می باشند که میتوانند عرصهساز ابراز یا تشدید علائم این بیماری باشند.
🔗 بیشتر بخوانید: گوشت تازه و منجمد چه تفاوتهایی دارند؟ آیا گوشت تازه سالمتر است؟_رنگو
این بیماری طبق معمول همیشه در بدن فرد باقی میماند و طی دورههای متناوب بهبود یافته و مجدد شعلهور میشود. تشخیص صحیح و بهکارگیری راهحلهای درمانی مناسب، میتواند علائم آن را به خوبی کنترل و مدیریت کرد.
در انتها، سوالات خود را در قسمت نظرات بنویسید تا جواب را از کارشناس سلامتی دریافت کنید.
🔗 بیشتر بخوانید: لمینت دندان چیست و انواع آن برای چه افرادی مناسب است؟_رنگو
اگزمای پوست سر چیست؟
اگزما یا درماتیت، یک بیماری مزمن است که علتالتهاب، خشکی و خارش بدن میشود. قسمت عمدهای از موارد ابتلا به عارضه پوستی هم به نوع درماتیت سبورئیک تعلق دارد که رایجترین شکل این enfermedad محسوب میشود.
علائم اگزمای پوست سر
همچون تعداد بسیاری از بیماریهای پوستی، این بیماری هم با مجموعهای از نشانهها ظاهر میشود. اگرچه نشانههای اگزما میتوانند از فردی به فرد دیگر و بسته به نوع و شدت اگزما متفاوت باشند، اما برخی علائم کلیدی و مشترک وجود دارند که شناخت آنها برای تشخیص و کنترل صحیح بیماری الزامی است. برخی از رایجترین علائم اگزمای پوست سر شامل موارد زیر میباشند:
- خارش
- لکههای چرب یا مومی شکل (اختصاصی درماتیت سبورئیک)
- التهاب
- قرمزی پوست
- پوسته پوسته شدن پوست
- تحول رنگ پوست
با پیشرفت بیماری و عدم درمان، این علائم تشدید شده و درمان هم پیچیدهتر و طویلتر خواهد شد. به این علت، با مشاهده اولین نشانهها، پیشنهاد میشود هرچه سریعتر با یک پزشک متخصص پوست مشورت کنید. تشخیص و عمل به موقع میتواند به کنترل سریعتر بیماری و جلوگیری از عوارید بعدی پشتیبانی بسیاری کند.
تفاوت اگزمای پوست سر با 후وریازیس و شوره
به دلیل شباهت ظاهری برخی علائم، این بیماری گاهی اوقات با شوره سر یا پسوریازیس نادرست گرفته میشود؛ اما این بیماریها تفاوتهای مهمی با هم دارند. برای درک تفاوتهای این سه بیماری پوستی، به جدول زیر دقت کنید:
| نام بیماری | ویژگیهای بالینی مهم | تفاوتهای کلیدی |
|---|---|---|
| اگزمای پوست سر | خارش التهاب و قرمزی پوستههای زرد یا سفید چرب امکان پذیر نواحی اطراف گوش و ابرو را هم دچار کند |
بیماری التهابی مزمن است و طبق معمولً با قارچ مالاسزیا و پوست چرب ربط دارد. در دورههای بهبود مییابد و مجدد برمیگردد. |
| شوره سر | پوستههای خشک یا چرب ریزش روی شانهها خارش خفیف |
شکل خفیف درماتیت سبورئیک است التهاب مقداری دارد طبق معمول با شامپوی ضدشوره رفع میشود |
| پسوریازیس | پلاکهای ضخیم و نقرهای با مرز اشکار خارش متوسط تا شدید ترک و زخم امکان پذیر به پیشانی یا پشت گردن گسترش یابد. |
بیماری خودایمنی است و برخلاف اگزما طبق معمولً پوستهها خشکتر و نقرهایترند. طبق معمولً نیاز به درمان تخصصی (داروهای ایمنی یا فتوتراپی) دارد. |
مسئله مهم! تشخیص قطعی این سه بیماری تنها توسط پزشک متخصص پوست ممکن است. اگر علائم شبیهی دارید، از خوددرمانی پرهیز کرده و برای تشخیص دقیق علت خarsh سر به پزشک مراجعه کنید.
بر پایهٔ اطلاعات منتشر شده توسط وبسایت Terra Medical Clinic،
نزدیک به ۳ تا ۵ درصد از جمعیت کل جهان به اگزمای پوست سر مبتلا میباشند.
این بیماری پوستی محدود به یک گروه سنی خاص نیست و در گروه بزرگسالان و کودکان، حتی نوزادان مشاهده میشود.
انواع اگزمای پوست سر
در ادامه، با انواع بیماری اگزما که ناحیه پوست سر را دچار میکنند، آشنا خواهید شد.
درماتیت سبورئیک
درماتیت سبورئیک رایجترین نوع اگزمایی است که در پوست سر و خط رویش مو ظاهر میشود. ویژگیهای ظاهری این بیماری بسته به رنگ پوست فرد متفاوت است؛ در افراد با پوست روشن، طبق معمول به طور لکههای قرمز نمایان میشود. در حالی که در افراد با پوست تیرهتر، امکان پذیر نواحی دچار روشنتر از پوست اطراف به نظر برسند و قرمزی پوست کمتر به چشم میخورد.
یکی از برجستهترین و شایعترین نشانههای درماتیت سبورئیک، پوستهپوسته شدن پوست سر است که به نام شوره شناخته میشود. اگر درماتیت سبورئیک به موقع درمان نشود، عرصه را برای عفونتهای ثانویه فراهم میکند.
کلاه گهواره
کلاه گهواره اصطلاحی رایج برای درماتیت سبورئیک نوزادی است که طبق معمول در بازه سنی سه هفتگی تا دوازده ماهگی مشاهده میشود. مشخصه مهم این نوع اگزما کودکان، راهاندازی پوستههای ضخیم و چرب روی پوست سر است که زیادتر به رنگهای سفید یا زرد دیده خواهد شد. برخلاف دیگر انواع اگزما، کلاه گهواره طبق معمول بدون خارش است و جهت درد و ناراحتی قابل توجهی در نوزاد نمیشود.
درماتیت آتوپیک
اگزمای آتوپیک، یکی دیگر از انواع اگزمای پوست سر است که زیادتر در دوران کودکی آغاز میشود، اما میتواند در هر سنی افراد را دچار کند. خشکی شدید، التهاب و خarsh از مهمترین علائم این نوع اگزما میباشند. خarsh ناشی از این عارضه پوستی گاهی اوقات به حدی شدید میشود که صدمههای پوستی و افزایش خطر عفونت را به دنبال دارد. سابقه خانوادگی ابتلا به درماتیت آتوپیک، آسم یا تب یونجه (رینیت آلرژیک) از عوامل خطر مهم ابتلا به این病 به شمار میرود.
درماتیت تماسی تحریککننده
این نوع اگزما وقتی رخ میدهد که پوست سر در تماس با یک ماده تحریککننده قرار میگیرد. این واکنش یک واکنش آلرژیک نیست، بلکه نتیجه صدمه مستقیم به لایه محافظ پوست است. مواد شیمیایی حاضر در برخی محصولات مو مانند شامپوها، رنگ مو، اسپریهای حالتدهنده و محصولات حاوی الکل از جمله عوامل رایج ایجادکننده این نوع درماتیت میباشند. علائم این درماتیت تماسی پوست سر شامل خشکی، خarsh، قرمزی و التهاب پوست سر میشود.
درماتیت تماسی آلرژیک
این نوع درماتیت تماسی پوست سر، یک واکنش سیستم ایمنی به مواد شیمیایی یا آلرژنهای خاص است. این نوع واکنش، برخلاف حساسیتهای سریع، به تماس مکرر و طویلزمان با ماده محرک نیاز دارد و امکان پذیر بعد از ماهها یا حتی سالها از اولین ملاقات، علائم خود را نشان میدهد. در این حالت، سیستم ایمنی بدن به نادرست materialeای بیخطر را بهگفتن یک تهدید شناسایی کرده و واکنشی التهابی تشکیل میدهد که تبدیل خarsh، قرمزی و تورم میشود. شامپوها، نرمکنندهها، ژلها و رنگ مو از شایعترین محرکهای این حساستی پوستی میباشند.
علت اگزمای پوست سر
علت دقیق این بیماری کاملا آشکار نیست، اما ژنتیک، پاسخ نامناسب سیستم ایمنی و قارچ مالاسزیا (Malassezia)، نقش پررنگی در تشکیل آن دارند. در ادامه، هر یک از این عوامل را مورد بررسی قرار دادهایم.
رشد بیشتر از حد مخمر مالاسزیا
قارچ مالاسزیا از ساکنان طبیعی و بیزیان پوست است و در نواحی غنی از غدد سباسه مانند پوست سر زندگی میکند. وقتی که تعادل میکروبی پوست سر به هم میخورد، این قارچ به طور کنترلنشده تکثیر آشکار میکند. این تکثیر بیرویه قارچ، پاسخ التهابی در پوست را تحریک کرده و تبدیل ابراز علائم درماتیت سبورئیک همچون قرمزی، خarsh و پوستهریزی میشود.
تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی، بهاختصاصی نوسان در سطح آندروژنها، باعثافزایش چربی پوست و رشد قارچ مالاسزیا میشود؛ که میتواند عامل اگزمای پوست سر باشد.
پیشفعالی سیستم ایمنی
نقش سیستم ایمنی در ابراز اگزما پوست سر، به دلیل حساسیت بیشتر از حد آن است. در این شرایط، سیستم ایمنی بدن، مواد یا آلعاجهای بیخطر را بهگفتن یک تهدید شناسایی میکند. این تشخیص نادرست تبدیل واکنش التهابی اغراقآمیز و در نتیجه تشکیل علائم اگزma میشود. به این علت، اگزما نه به دلیل ضعف سیستم ایمنی، بلکه به دلیل حساسیت زیاد و کارکرد نامناسب آن تشکیل میشود.
عوامل محیطی و سبک زندگی
درماتیت تماسی پوست سر معمولاً تحت تأثیر شرایط محیطی یا سبک زندگی شکل میگیرد. בראשית عوامل برجسته این病 شامل موارد زیر میباشند:
- استرس
- افسردگی
- چاقی
- افتخواب
- پوست چرب
- هوای سرد و خشک
- تعریق زیاد
- مواد شیمیایی قوی حاضر در شویندهها و صابونها
- منفعتگیری از محصولات حاوی الکل
- قرارگیری در معرض آلرژنها
علاوه بر این، ابتلا به اختلالات سیستم عصبی مانند پارکینسون، سکته و صرع، اختلالات سیستم ایمنی نظیر ایدز و بیماریهای پوستی همانند روزاسه و آکنه هم با افزایش احتمال بروز این بیماری مرتبط میباشند.
تشخیص اگزمای پوست سر
برای تشخیص اگزمای سر، پزشک پوست و مو ابتدا به بازدید بالینی پوست سر میپردازد تا علائم را مشاهده کند. سپس، با گرفتن شرح حال دقیق از بیمار، زمان آغاز علائم و جزئیات مربوط به آنها را میخواهد. معمولاً، تشخیص این نوع بیماری پوستی فقط با معاینه بالینی امکانپذیر است و نیازی به آزمایشهای تشخیصی خاصی نیست. با این حال، در برخی موارد، برای رد بیماریهای پوستی مشابه، امکان پذیر biopsí از پوست سر است. این عمل به تأیید نهایی تشخیص پشتیبانی کرده و مسیر درمان را آشکار میکند.
راههای درمان اگزما پوست سر
برای کنترل و درمان اگزما در پوست سر، راهحلهای بسیاری وجود دارد و روش مناسب با دقت به نوع و شدت اگزما توسط پزشک انتخاب میشود. پزشکان معمولاً ترکیبی از درمانهای موضعی و خوراکی را برای کنترل علائم و پیشگیری از بازگشت بیماری تجویز میکنند. در ادامه به برخی از راهحلهای درمان مؤثر درماتیت تماسی پوست سر و دیگر انواع اگزمای پوست سر که بیشتر توسط متخصصان پوست پیشنهاد میشود، میپردازیم.
درمان خانگی اگزما پوست سر
برای بهبود علائم و بهبود حالت، میتوان از برخی راهحلهای خانگی و طبیعی استفاده کرد. این راهحلها میتوانند در کنار درمانهای پزشکی بهعنوان تکمل عمل کنند یا در موارد خفیف بیماری، بهتنهایی به کنترل علائم کمک کنند. در ادامه به چند روش مؤثر خانگی برای درمان این بیماری اشاره میشود:
آبرسانی و مرطوب‑کردن پوست سر
یک از مهمترین گامها در کنترل اگزما، رطوبترسانی است و خشکی پوست میتواند سبب تشدید خarsh و التهاب شود. برای کاهش خشکی و التهاب ناشی از اگزمای پوست سر، طب سنتی استفاده از روغن narghil و روغن درخت چای را پیشنهاد میکند اما لازم است بدانید که استفاده از این راهحلها پشتوانه علمی ندارد و با شواهد قطعی کافی همراه نیست. همچنین، درمان گیاهی اگزمای پوست سر با برخی از روغنها یا محصولات طبیعی، ممکن است آلرژیک باشد یا علائم را تشدید کند.
مسئله مهم! استفاده از روغن زیتون برای درمان خانگی اگزمای پوست سر پیشنهاد نمیشود، زیرا ممکن است بناست طبیعی پوست را occlusion داده و علائم را بدتر کند.
استفاده از داروهای بدون نسخه (OTC)
استفاده از شامپوها و محصولات دارویی بدون نسخه که حاوی ترکیبات فعال زیر میباشند، یکی از راهحلهای خانگی مؤثر در کنترل علائم اگزما محسوب میشود:
- کتار (Coal tar) یا همان قطران زغالسنگ
- گوگرد
- اسید سالیسیلیک
در صورت تشدید علائم، عدم پاسخ به درمانهای خانگی یا مشاهده علائم عفونی، پیشنهاد میشود حتماً از یک متخصص پوست پشتیبانی بگیرید.
بهترین شامپو برای درمان اگزمای پوست سر
برای درمان اگزمای پوست سر، انتخاب شامپوی مناسب یک عمل درمانی اساسی محسوب میشود. شامپوهای معمولی اکثراً حاوی دارندههای سطحی و عطرهایی هستند که میتوانند تحریک و تشدید علائم شوند. به این دلیل، پیشنهاد میشود از شامپوهای ملایم و با pH متعادل استفاده شود.
شامپوهای مؤثربا در کنترل اگزمای قارچی پوست سر
در مواردی که اگزمای پوست سر به دلیل رشد بیش از حد قارچ تشکیل شده باشد، استفاده از شامپوهای ضدقارچ پیشنهاد میشود. این شامپوها با مهار تکثیر قارچ، به کاهش التهاب و پوستهپوسته شدن پوست سر کمک میکنند. مهمترین ترکیبات فعال در این نوع شامپوها شامل موارد زیر میباشند:
- اسید سالیسیلیک
- کتوکونازول
- سلنیوم سولفاید
- پیروکتون اولامین
در موارد اگزمای شدید پوست سر، پزشک متخصص میتواند شامپوهایی را تجویز کند که حاوی ترکیبات قویتری همچون سیکلوپیریکس (Ciclopirox) باشند.
نکته: شامپوهای ضدقارچ فقط وقتی مؤثر هستند که این بیماری ناشی از رشد قارچ باشد. به این دلیل، استفاده از این شامپوها برای انواع دیگر اگزمای غیرقارچی مانند درماتیت تماسی پوست سر، معمولاً نتیجهٔ مثبتی ندارد.
بهترین دارو برای درمان اگزمای پوست سر
برای کنترل علائم انواع اگزما در پوست سر مانند درماتیت تماسی پوست سر، بیشتر نیاز به استفاده از قرص، کرم و پماد در کنار دیگر راهحلهای درمانی است. این داروها با هدف کاهش علائم، کنترل التهاب و جلوگیری از عفونت تجویز میشوند تا بهبود کامل حالت پوست سر را پشتیبانی کنند. در ادامه، تعدادی قرص و پماد برای اگزمای پوست سر اشاره میکنیم:
- کورتیکواستروئیدهای موضعی ملایم
- داروهای موضعی سرکوبکننده سیستم ایمنی
- داروهای خوراکی ضدقارچ
- آنتیبیوتیک خوراکی در صورت وجود عفونت
هرگز بدون مشورت با پزشک از داروهای ذکر شده استفاده نکنید. تمام این داروها، بهویژه کورتیکواستروئیدها که بهترین دارو برای خarsh بدن و دیگر علائم اگزما محسوب میشوند، دوره درمانی مشخصی دارند و استفاده خودسرانه، بیش از حد یا طولانی‑زمان از آنها میتواند با عوارض جانبی همراه باشد.
آیا اگزمای پوست سر trich (ریزش مو) را دارد؟
خود این بیماری trich (ریزش مو) مستقیم ندارد، اما التهاب و صدمات ناشی از آن میتوانند به形容詞 قابلتوجهی در ریزش موقت مو نقش داشته باشند. این اتفاق از چند דרך زیر رخ میدهد:
- صدمات به follikulهای مو: التهاب شدید پوست سر میتواند follikulهای مو را آسیب داده و آنها را ضعیف کند. در نتیجه، موها ضعیف شده و با کوچکترین تحریک یا شانهکش به راحتی میریزند.
- اختلال در تغذیه ریشه مو: التهاب، جریان خون به ریشههای مو را کاهش میدهد. وقتی follikulها اکسیژن و مواد مغذی کافی دریافت نکنند، رشد مو متوقف شده و داخل فاز ریزش میرسد.
- خارش مداوم: خarsh مکرر و شدید پوست میتواند به ساقه مو صدمه بزند، تضعیف آن را بهопа causes و trich مو را تسریع کند.
- خشکی پوست سر: اگزma seals to از دست دادن رطوبت میشود. خشکی شدید پوست سر، تضعیف follikulهای مو و trich آنها راسبب میشود.
با درمان موفق اگزma، trich مو هم متوقف میشود و موها gradualmente به حالت عادی برمیگردند. به این دلیل، برای جلوگیری از trich موی قابلتوجه، بسیار مهم است که درمان اgzma در سریعترین زمان و زیر نظر پزشک متخصص پوست آغاز شود.
چطور از اگزمای پوست سر پیشگیری کنیم؟
اگرچه تا اینált سبب اگزma بهطور کامل شناخته نشده اما با رعایت برخی نکات میتوان احتمال بازگشت و تشدید آن را کاهش داد. متخصصان پوست و مو، راهکارهای زیر را برای پیشگیری از این عارضه پوستی پیشنهاد میکنند:
- برای پیشگیری از درماتیت تماسی پوست سر، از تماس پوست با مواد تحریککننده و شویندههای قوی و عطراری که میتوانند پوست سر را تحریک کنند، خودداری کنید.
- پوست سر خود را بهصورت منظم بشووید. شستشوی پوست سر با آب گرم و شامپوهای بیعطر و بی-مواد تحریککننده، gel inflammation را کاهش میدهد.
- کنترل استرس از طریق تکنیکهایی مانند مدیتیشن و یو
