توکنهای غیرقابلتعویض یا انافتی (NFT) نمایندهی داراییهای دیجیتالی یا فیزیکی در بستر اینترنت هستند. این توکنها میتوانند آثار هنری، ویدئو، موسیقی یا سایر محتوای دیجیتال را نمایان سازند و خرید و فروش آنها معمولا با رمزارزها انجام میشود. فناوری رمزنگاری انافتیها مشابه سایر رمزارزها است، اما ماهیت آنها متفاوت است.
انافتیها از سال ۲۰۱۴ در بازار حضور داشتهاند، اما در سالهای اخیر شهرت گستردهای یافتهاند. در سال ۲۰۲۱ میلادی (۱۴۰۰ شمسی) ارزش بازار این توکنها به ۴۱ میلیارد دلار رسید که تقریبا معادل ارزش کل بازار هنرهای زیبا در جهان واقعی است. هر انافتی کد هویتی منحصربهفرد دارد که باعث نادر و منحصربهفرد بودن آن میشود، برخلاف رمزارزهایی مانند بیتکوین یا اتریوم که قابلتعویض و با عرضه و تقاضا ارزشگذاری میشوند.
اکثر انافتیهای فعلی تولیدات دیجیتالی هستند که پیشتر در جهان واقعی وجود داشتهاند. مثالهای معروف شامل کلیپهای بازیهای لیگ بسکتبال آمریکا (NBA) و آثار هنری که در شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام محبوب شدهاند میباشند. هنرمند دیجیتال معروف بیپل تابلویی از ۵۰۰۰ نقاشی روزانه خود را در حراج کریستی به قیمت ۶۹.۳ میلیون دلار فروخت. ارزش این توکنها ناشی از امکان اثبات مالکیت اصل اثر از طریق شناسه منحصربهفرد است، هرچند فایل دیجیتال برای همه قابل مشاهده باشد.

<figcaption id="caption-attachment-256463" class="wp-caption-text"ان اف تی بیپل
تفاوت بنیادین انافتی با رمزارزهای دیگر در قابلیت تعویض بودن یا نبودن است. پول واقعی و رمزارزهای معمولی قابلتعویضاند؛ یعنی یک واحد همیشه برابر با واحد دیگر است. این ویژگی باعث میشود بیتکوین، اتریوم یا ارز شیبا بهسادگی در بستر بلاکچینهای غیرمتمرکز معامله شوند. در مقابل، هر انافتی امضای دیجیتالی منحصربهفرد دارد که مانع برابری ارزش آن با توکن دیگر میشود؛ برای مثال ویدئوی یک لحظه ورزشی با یک اثر نقاشی دیجیتال از نظر ارزش برابر نیستند.
انافتیها در بستر بلاکچین یا شبکههای غیرمتمرکز ایجاد میشوند که مدیریت مرکزی ندارند و تراکنشها بهصورت شفاف و با آگاهی کاربران انجام میگردند. این توکنها میتوانند از اشیاء دیجیتالی متنوعی ساخته شوند هنرهای گرافیکی، تصاویر متحرک (GIF)، ویدئوهای ورزشی، اشیای کلکشن، موسیقی، کتانیهای مجازی، اسکینهای بازی و غیره. حتی توئیتها نیز میتوانند بهصورت انافتی معامله شوند؛ جک دورسی، همبنیانگذار توئیتر، نخستین توئیت خود را به قیمت ۲.۹ میلیون دلار فروخت.

<figcaption id="caption-attachment-256465" class="wp-caption-text"توئیت فروختهشده در قالب nft
بلاکچین و انافتی به هنرمندان و تولیدکنندگان محتوا امکان میدهد مستقیما و بدون واسطه گالریها آثار خود را بفروشند. همچنین میتوان شرط قرارداد که هنرمند از هر فروش مجدد درصدی سود ببرد، درآمد پایدار برای خالقان فراهم کند. کاربردها تنها به هنر محدود نیست؛ برندهایی مانند تاکوبل برای اهداف خیریه انافتی عرضه کردهاند و افراد مشهوری چون اسنوپ داگ و امینم نیز در این بازار فعال هستند.
هر فایل چندرسانهای (عکس، متن، صوت، ویدئو) میتواند به انافتی تبدیل شود. فرمتهای رایج شامل PNG و GIF برای تصاویر، PDF برای متون، برای صدا و برای ویدئو میباشند. به فرایند تبدیل فایل به دارایی دیجیتالی ارزشمند ضربکردن میگویند. قیمتگذاری قانون ثابتی ندارد و فروشنده قیمت را تعیین میکند؛ ندرتو و تکنسخه بودن ارزش را افزایش میدهد. برخی قراردادها شامل دریافت سهم از فروشهای بعدی برای خالق اولیه است.

برای خرید انافتی نیاز به کیف پول دیجیتالی برای ذخیره رمزارز و توکنها دارید. باید رمزارز مورد نیاز (مانند اتر) را از صرافیهایی مانند کوینبیس، کراکن، ایتورو، پیپل یا رابینهود خریداری و به کیف پول منتقل کنید. کارمزد صرافیها نیز از مبلغ تراکنش کسر میشود. بازارهای معروف خرید و فروش شامل اوپنسی، رریبل و فاندیشن میباشند.
انافتی مزایایی چون درآمدزایی برای هنرمندان دارد، اما ریسکهای قابلتوجهی نیز همراه است. هیچ ارگان دولتی یا قانونی از این بازار پشتیبانی نمیکند و قوانین رسمی وجود ندارد. این موضوع ریسک سرمایهگذاری را بالا میبرد، چرا که سابقه کوتاه و آینده نامشخص دارد.

معروفترین انافتیها شامل کریپتوکیتیها که در نوامبر ۲۰۱۷ رونمایی شدند و هرکدام طرح منحصربهفرد بچهگربه کارتونی دارند، و مجموعه بورد ایپ یات کلاب که قیمت بالا و حضور افراد مشهور باعث رونق معاملات آن شده است. تصمیم برای خرید یا سرمایهگذاری در انافتی تصمیم شخصی است و باید با توجه به بودجه، شرایط زندگی و میزان تحمل ریسک انجام شود. احتمال وجود دارد انافتیهای خریداری شده در آینده قابل فروش نباشند یا ارزششان کاهش یابد. بازار رمزارزها و انافتی وضعیت مشخص و شفافیت کامل ندارند، بنابراین احتیاط ضروری است.
