بزرگترین حذف صفر از پول ملی در تاریخ؛ از مجارستان تا ایران

بزرگترین حذف صفر از پول ملی در تاریخ؛ از مجارستان تا ایران, مجلس شورای اسلامی در نهایت طرح حذف چهار صفر از پول ملی ایران را تصویب کرد و پیشبینی میشود در طول پنج سال آینده شاهد انتشار اسکناسهای جدید در کشور باشیم. حذف صفر از ارز ملی، یا به اصطلاح بازارزشگذاری، راهکاری است که دولتها در مواجهه با تورم بالا و افت شدید قدرت خرید پول به کار میگیرند.

در طول تاریخ، بسیاری از کشورها با ابرتورم روبرو شدهاند که منجر به چاپ اسکناسهایی با صفرهای بیشمار شده که حتی بر روی کاغذ جا نمیگرفتند. بازارزشگذاری به معنای تغییر قیمت اسمی واحد پول است تا مردم در معاملات روزمره ناچار نباشند با اعداد میلیونی و میلیاردی سر و کار داشته باشند. گاهی این کار برای پیوستن به یک واحد پول مشترک مانند یورو انجام میشود، اما در اکثر موارد نتیجهی بحرانهای اقتصادی داخلی یا جهانی است.

در ادامه به بررسی مهمترین موارد حذف صفر از پول در تاریخ میپردازیم. برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۱. مجارستان، ۱۹۴۶ رکورددار تاریخ بزرگترین بازارزشگذاری تاریخ در سال ۱۹۴۶ در مجارستان رخ داد، وقتی پنگو (ő) با نرخ تبدیل ۴ در ۱۰ به توان ۲۹ به ۱ به فورینت تبدیل شد. بزرگترین اسکناس چاپشده آن دوره، ارزش ۲۰ اکتیلیون پنگو داشت که تنها معادل ۰.۰۴۳۵ دلار آمریکا بود.

ا پشتوانهگذاری شده و پایدار بود، اما هزینههای جنگ جهانی دوم و رکود دهه ۱۹۳۰ آن را فرو ریخت.

نرخ تورم به حدی رسید که قیمتها روزانه پنج برابر میشدند و دولت برای سادهسازی محاسبات، اسکناسهای میلیون و تریلیون پنگویی چاپ کرد. در اوت ۱۹۴۶، فورینت معرفی شد که تا امروز واحد پول پایدار مجارستان باقی مانده است. برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۲. زیمبابوه، ۲۰۰۹ سه بازارزشگذاری متوالی زیمبابوه بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ سه بار بازارزشگذاری بزرگ انجام داد.

در بازارزشگذاری سوم، ۱۲ صفر حذف شد و نرخ تبدیل ۱ تریلیون دلار زیمبابوه (سومین) به ۱ دلار زیمبابوه (چهارمین) بود. در اوج بحران، نرخ تورم ماهانه به ۷۹.۶ میلیارد درصد رسید. در آوریل ۲۰۰۹، دولت دلار زیمبابوه را لغو کرد و استفاده از ارزهای خارجی مانند دلار آمریکا، یورو و رند آفریقای جنوبی را قانونی اعلام نمود.

صله پس از آزادی یونان از اشغال آلمان، دراخما با نرخ ۵۰ میلیارد به ۱ بازارزشگذاری شد.

در طول اشغال، منابع کشاورزی و صنعتی برای تامین نیروهای محور خارج میشد و محاصرههای دریایی اقتصاد را فلج کرده بود. تورم در ۱۹۴۴ به ۳ در ۱۰ به توان ۱۰ درصد رسید و اسکناسهای ۱۰۰ میلیارد دراخمایی چاپ گردید. پس از خروج نیروهای اشغالگر تورم کاهش یافت، اما سالها طول کشید تا نرخ تورم زیر ۵۰ درصد برسد. در ۱۹۵۴ بازارزشگذاری دیگری با نرخ ۱۰۰۰ به ۱ انجام شد و در نهایت در ۲۰۰۱ دراخما با نرخ ۳۴۰.۷۵ به ۱ به یورو تبدیل گردید.

برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۴. آلمان (جمهوری وایمار)، ۱۹۲۳ پیامدهای معاهده ورسای پس از جنگ جهانی اول، آلمان موظف به پرداخت غرامت سنگین بود و با عدم داشتن ذخیره طلا، اسکناس بیپشتوانه (پاپیرمارک) چاپ کرد. تورم در ۱۹۲۳ به ۲۹۵۰۰ درصد رسید و بزرگترین اسکناس ۱۰۰ تریلیون مارک تنها ۲۴ دلار ارزش داشت.

در نوامبر ۱۹۲۳، پاپیرمارک با نرخ ۱ تریلیون به ۱ به رنتنمارک تبدیل شد که به املاک و زمینهای کشاورزی پشتوانهگذاری شده بود.

یوگسلاوی، ۱۹۹۴ کوتاهترین عمر پول یوگسلاوی بین ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۴ سومین طولانیترین ابرتورم تاریخ را تجربه کرد و حداقل چهار بازارزشگذاری بزرگ انجام داد. در ۱۹۹۴، دینار با نرخ ۱ میلیارد به ۱ بازارزشگذاری شد، اما این پول کمتر از یک ماه دوام آورد و بلافاصله به نوی دینار با نرخ ۱۳ میلیون به ۱ تبدیل گردید که به مارک آلمان پیوسته شده بود. در نهایت، ۱ نوی دینار معادل ۲.۴ در ۱۰ به توان ۳۰ دینار پیش از جنگ میبود.

برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۶. جمهوری چین، ۱۹۴۹ از یوآن طلایی تا رنمینبی در سالهای ۱۹۴۸-۱۹۴۹، جنگ چین و ژاپن و جنگ داخلی باعث ابرتورم شد. یوآن طلایی با نرخ ۳ میلیون به ۱ جایگزین یوآن قدیمی شد، اما به دلیل چاپ بیرویه تورم سالانه از ۱.۱ میلیون درصد گذشت. در ۱۹۴۹، یوآن نقرهای با نرخ ۵۰۰ میلیون به ۱ معرفی شد که تنها در مناطق محدود و برای چند ماه در گردش بود.

در میانه ۱۹۴۹، دولت جدید رنمینبی (پول خلق) را معرفی کرد و در ۱۹۵۵ هر ۱۰ هزار یوآن قدیم برابر ۱ یوآن تازه شد. امروز رنمینبی یکی از ارزهای ذخیره جهانی است. برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۷. نیکاراگوئه، ۱۹۹۱ از زلزله تا طوفان کوردوبا نیکاراگوئه در ۱۹۱۲ معرفی شده و در ابتدا با دلار آمریکا همارز بود. زلزله ۱۹۷۲، جنگ داخلی، فرار سرمایه و چاپ پول بیرویه تورم را در ۱۹۸۷ به بیش از ۱۳ هزار درصد رساند.

بازارزشگذاری ۱۹۸۹ با نرخ ۱۰۰۰ به ۱ تورم را موقتاً کاهش داد، اما طوفان خوآن در همان سال اقتصاد را مجدداً فلج کرد. در ۱۹۹۱، سومین کوردوبا اورو با نرخ ۵ میلیون به ۱ جایگزین دومین کوردوبا شد و همراه با اصلاحات ساختاری، ثبات اقتصادی را به دنبال داشت. برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۸. جمهوری زئیر (کنگو)، ۱۹۹۳ نرخ رسمی و بازار سیاه زئیر در ۱۹۶۰ جایگزین فرانک کنگو شد.

نگهداشتن نرخ رسمی مصنوعی بالا، بازار سیاه را تقویت کرد و دسترسی به ارز در اختیار نخبگان سیاسی متمرکز گردید. جنگهای داخلی و فساد اداری تورم را دامن زد. در ۱۹۹۳، زئیر نو ( ï) با نرخ ۳ میلیون به ۱ معرفی شد، اما نتوانست تورم را مهار کند و در ۱۹۹۷ فرانک کنگو با نرخ ۱۰۰ هزار به ۱ بازگردانده شد. برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۹.

بولیوی، ۱۹۸۷ از چک مدیریتی تا بولیویانو بولیویانو در ۱۸۶۴ واحد پول بود که در ۱۹۶۳ به پزو بولیویانو تبدیل شد. تا ۱۹۸۵، یک دلار در بازار سیاه به نزدیک یک میلیون پزو میرسید. تورم در ۱۹۸۵ بیش از ۲۰ هزار درصد بود و بانک مرکزی مجبور شد چکهای مدیریتی تا ۱۰ میلیون پزو چاپ کند. در ۱۹۸۷، بولیویانو جدید با نرخ ۱ میلیون به ۱ و همارزی با دلار معرفی شد و اصلاحات مالی در دهه ۱۹۹۰ تورم را در سطح کنترلشده تثبیت کرد.

برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۱۰. پرو، ۱۹۹۱ پایان ابرتورم با سول نو سول پرو در ۱۹۸۵ با نرخ ۱۰۰۰ به ۱ به اینتی تبدیل شد، اما تورم به ابرتورم تبدیل گردید. در ۱۹۹۱، نوئو سول (سول جدید) با نرخ ۱ میلیون اینتی (یا ۱ میلیارد سول قدیم) جایگزین اینتی شد. این اقدام ارامش اقتصادی را به پرو بازگرداند. از ۲۰۱۵ واژه نوئو حذف شده و واحد پول تنها سول نامیده میشود.

میانگین تورم از آن زمان حدود ۱.۵ درصد باقی مانده که پایینترین نرخ در آمریکای جنوبی است. برای دیدن اسکناس تازه روی عکس ضربه بزنید ۱۱. آنگولا، ۱۹۹۹ چهار نسخه کوانزا انگولا پس از استقلال از پرتغال در ۱۹۷۷، کوانزا را جایگزین اسکودو کرد. جنگهای داخلی و نابودی زیرساختها تورم را به اوج رساند. در ۱۹۹۹، کوانزای تعدیلشده با نرخ ۱ میلیون به ۱ به دومین کوانزا تبدیل شد.

تا کنون چهار نسخه متفاوت از کوانزا در این کشور در گردش بوده است که نشاندهنده ناپایداری طولانیمدت پولی آن است.