دهه‌ها است که عربستان سعودی در ذهن عموم به عنوان قدرت اول نفت شناخته می‌شود، اما اکنون این کشور می‌کوشد در عرصه جدید تکنولوژی نیز جایگاه استراتژیک بدست آورد. پادشاهی بیابانی قصد دارد یکی از حیاتی‌ترین دارایی‌های عصر دیجیتال، یعنی قوت پردازشی مورد نیاز شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی، را عرضه کند.
بر اساس گزارشی از نیویورک تایمز، شاهزاده محمد بن سلمان برنامه‌ریزی کرده تا از درآمدهای نفتی و مزایای رقابتی کشور — انرژی ارزان، سرمایه‌های کلان و زمین‌های وسیع — برای ورود به قلب صنعت هوش مصنوعی بهره‌برداری نماید. این عوامل دقیقاً پیش‌نیازهای راه‌اندازی مراکز داده‌های مقیاس بزرگ و پرمصرف هوش مصنوعی هستند.
جاه‌طلبی‌های عربستان در اکوسیستم هوش مصنوعی
عربستان در حال مذاکره با غول‌های فناوری آمریکایی برای جذب سرمایه به مراکز داده آینده خود است. مدیران ارشد شرکت‌هایی چون OpenAI، گوگل، کوالکام، اینتل و اوراکل در کنفرانس سالانه «مبادره سرمایه‌گذاری آینده» (FII) که از روز دوشنبه آغاز شده، حضور دارند. همچنین پیش‌بینی می‌شود محمد بن سلمان در ماه آینده برای پیگیری این مباحث به ایالات متحده سفر کند.
🔗 بیشتر بخوانید: خاطرات همانند فیلم در مغز پخش نمی‌شوند، بلکه بازسازی می‌شوند_رنگو
سعید الدباس، از مدیران ارشد شرکت هوش مصنوعی «هومن» (Humain)، از احتمال توافق‌نامه‌ای برای تامین قدرت پردازشی به شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک خبر داده است. وی بیان داشت: «نمایندگان آمازون دیروز در ریاض حضور داشتند و امروز صبح با تیم مایکروسافت جلسه داشتیم.» با این حال، او بر اینکه مقیاس همکاری با ماسک «بسیار بزرگ‌تر» است، تأکید کرد.
شاهزاده محمد بن سلمان شرکت هومن را چند ماه پیش تأسیس نمود و هدف اوست که این شرکت در سال‌های آینده نزدیک به ۶ درصد از کل بار پردازشی هوش مصنوعی جهان را مدیریت نماید. بر اساس گزارش گروه تحقیق Synergy Research Group، دستیابی به این هدف می‌تواند عربستان را — که در حال حاضر سهمی کمتر از ۱ درصد دارد — پس از آمریکا و چین، به سومین تأمین‌کننده بزرگ قدرت پردازشی در سطح جهان ارتقا دهد.
مسئولان سعودی اعلام کرده‌اند که سه مجتمع بزرگ مرکز داده برای استفاده شرکت‌های خارجی در حال ساخت است. آن‌ها ادعا می‌کنند هزینه استقرار هوش مصنوعی در این مراکز می‌تواند حداقل ۳۰ درصد ارزان‌تر از ایالات متحده باشد.
🔗 بیشتر بخوانید: چطور کسب‌وکارهای کوچک از نوآوری‌های مالی منفعت می‌برند_رنگو
برای رفع نگرانی‌های امنیتی شرکت‌های بین‌المللی، عربستان در حال تدوین چارچوب‌هایی به نام «سفارت‌خانه داده» است. در این مدل، شرکت‌های خارجی می‌توانند به جای قوانین داخلی عربستان، تحت قوانین کشور مبدأ خود فعالیت نمایند.
با وجود این، ناظران بسیاری نسبت به محقق شدن این اهداف شکاک‌اند. چالش‌های اصلی شامل کمبود نیروی متخصص هوش مصنوعی در عربستان و تاخیر در رقابت منطقه‌ای با امارات متحده عربی می‌شود؛ امارات که پیش از این یک پروژه چند میلیارد دلاری با OpenAI در ابوظبی را راه‌اندازی کرده است.
از منظر سیاسی نیز موانعی وجود دارد. اگرچه دولت ترامپ در سفر مه به ریاض، مجوز اولیه فروش تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا به عربستان را صادر کرد، اما پنج ماه پس از آن، به دلیل نگرانی‌ها از روابط ریاض و پکن، مجوز نهایی همچنان صادر نگردیده است.
🔗 بیشتر بخوانید: زیان نوشیدن نوشابه زیاد تر از خوردن شکلات است_رنگو
محمد بن سلمان تا کنون سیاست تعادل برقرار کردن بین دو قدرت جهانی را پیش گرفته است. در حالی که روابط عمیقی با واشنگتن برقرار دارد، از سرمایه‌گذاری‌های چینی — مانند استفاده شرکت DeepSeek از زیرساخت‌های داده آرامکو — نیز استقبال می‌کند. باید منتظر ماند و دید که عربستان چگونه چالش‌های اقتصادی و سیاسی پیرامون هوش مصنوعی را مدیریت می‌کند تا بتواند به طور همزمان از هر دو قطب قدرت، آمریکا و چین، بهره‌مند گردد.
