پژوهشگران سوئیسی رباتهای بسیار کوچکی را توسعه دادهاند که پس از انجام مأموریت پایش کیفیت آب، به غذای ماهیها تبدیل میشوند. این رباتهای شناور که شبیه به قایقهای موتوری مینیاتوری هستند، تنها پنج سانتیمتر طول و یک و چهل و سه دهم گرم وزن دارند اما میتوانند با سرعتی سه برابر طول بدن خود بر روی سطح آب حرکت کنند.
راز کارایی این رباتها در ساختار و ترکیب شیمیایی بدنه آنها نهفته است. دانشمندان بدنه را از پودر خوراک ماهی ساخته و به شکل مورد نظر قالبگیری و خشک کردهاند. در داخل آنها یک محفظه کوچک قرار دارد که ترکیبی بیخطر از اسید سیتریک و جوششیرین را در خود جای داده است.
این محفظه با یک پلاگ ژلهای نیمهتراوا مهر و موم شده و مخزنی از پروپیلن گلیکول غیرسمی نیز در بالای آن قرار گرفته است. وقتی ربات روی سطح آب قرار میگیرد، رطوبت به آرامی وارد محفظه شده و با پودر درون آن واکنش میدهد. این واکنش باعث تولید دیاکسید کربن میشود که مایع گلیکول را از طریق یک دریچه کوچک به بیرون میفرستد. خروج این مایع باعث تغییر کشش سطحی آب و حرکت ربات به جلو میشود؛ پدیدهای که با نام اثر مارانگونی شناخته شده و حشرات آبپیما از آن بهره میبرند.
این رباتهای کوچک میتوانند در سطح دریاچهها، تالابها یا استخرها شناور شده و با استفاده از حسگرهای متصل به خود، اطلاعاتی نظیر دمای آب، سطح یا میزان آلودگی را ثبت و بهصورت بیسیم منتقل کنند. اما نکته جذاب ماجرا در پایان مأموریت آنهاست. با گذشت زمان، بدنه رباتها رطوبت را جذب کرده، نرم شده و به آرامی در آب فرو میروند. در این مرحله، ماهیها یا سایر موجودات آبزی میتوانند آنها را بدون نگرانی مصرف کنند، زیرا تمام اجزای ربات خوراکی و غیرسمی هستند.
علاوه بر این، محققان امکان بهرهگیری از این رباتها برای پخش خوراک دارویی در مزارع پرورش ماهی را نیز بررسی کردهاند. حتی در صورتی که این رباتها توسط حیوانات مصرف نشوند، تمام اجزای آنها بهطور کامل زیستتجزیهپذیر هستند و اثرات زیانباری بر محیط باقی نمیگذارند. تنها گام باقیمانده برای تکمیل این چرخه سبز، جایگزینی حسگرهای الکترونیکی با مواد خوراکی یا زیستتجزیهپذیر است.
پروفسور داریو فلورئانو، سرپرست این پروژه، میگوید جایگزینی زبالههای الکترونیکی با مواد قابل تجزیه زیستی اکنون موضوع تحقیقات گستردهای است، اما بهرهگیری از مواد خوراکی با ترکیب تغذیهای موثر تا اینمدت بهطور جدی مورد توجه قرار نگرفته بود. این حوزه میتواند افقهای جدیدی برای سلامت انسان و حیوان باز کند. نتایج این پژوهش در مجله نیتشر کامیونیکشنز منتشر شده است.
