راهنمای جامع بیماری کرون علائم، علل، تشخیص و روشهای درمان موثر, بیماری کرون یک التهاب مزمن و خودایمنی در دستگاه گوارش است که میتواند هر بخش از این سیستم را از دهان تا مقعد تحت تأثیر قرار دهد. اگرچه عامل دقیق بروز آن هنوز به طور کامل مشخص نشده، اما تحقیقات نشان میدهند که ترکیبی از پیشینه ژنتیکی، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی و محرکهای محیطی در ایجاد این بیماری نقش دارند.
تفاوتهای بنیادین بین بیماری کرون و کولیت اولسراتیو هر دو بیماری التهابی روده (IBD) هستند، اما تفاوتهای کلیدی در مکانیسم و محل درگیری وجود دارد.
در مقابل، بیماری کرون میتواند هر قسمت از دستگاه گوارش را درگیر کند، الگوی التهاب در آن تکهتکه است و التهاب تمام لایههای دیواره روده را در بر میگیرد که منجر به عوارضی مانند فیستول و تنگی روده میشود. انواع بیماری کرون بر اساس محل و نوع درگیری بیماری کرون بر اساس ناحیه درگیر و رفتار بیماری به دستههای مختلفی تقسیم میشود کرون ایلئال درگیری روده باریک (ایلئوم) با علائم درد شکم، اسهال و کاهش وزن.
کرون کولونال محدود به روده بزرگ با احتمال اسهال خونی. کرون ایلئوکولونال درگیری همزمان روده باریک و بزرگ، شایعترین نوع. کرون دستگاه گوارش بالایی درگیری معده یا دوازدهه، نادر و با تهوع/استفراغ. بر اساس رفتار (کلاسیفیکاسیون مونترال) نوع التهابی، نوع تنگکننده و نوع فیستولزا. کرون پرینال درگیری ناحیه مقعد با ترک، آبسه و فیستول. عوامل مؤثر در بروز بیماری کرون پیشینه ژنتیکی بیماری در خانوادهها تجمع مییابد.
هاب مزمن را آغاز میکند. این واکنش نامناسب نتیجه تعامل پیچیده ژنتیک، میکروبیوم و محیط است.
عوامل محیطی و سبک زندگی سیگار قویترین عامل محیطی خطرناک که شدت بیماری را تشدید و پاسخ به درمان را کاهش میدهد. رژیم غذایی مصرف بالا چربی و غذاهای فرآوری شده با افزایش ریسک مرتبط است. استرس اگرچه عامل مستقیم نیست، اما عامل محرک رویدادهای و تشدید علائم است. علائم بالینی بیماری کرون علائم گوارشی شایعترین نشانهها شامل درد شکم (معمولاً کف راست پایین)، اسهال مزمن (گاهی خونی)، نفخ، کاهش اشتها و کاهش وزن ناخواسته میباشد.
علائم برونرودهای (سیستمیک) بیماری میتواند مفاصل (آرتریت)، پوست (ار نودوز، پیو گانگرنوزم)، چشم (یوویت، اپیاسکلریت) و استخوان (استئوپوروز) را درگیر کند. زائدههای پوستی مقعدی نیز رایج هستند. ویژگیها در کودکان و نوجوانان علاوه بر علائم گوارشی، تاخیر در رشد و بلوغ، کمخونی و تب ناشناخته نشانههای خطرناک در این گروه سنی هستند. دورههای خاموشی کاذب ممکن است تشخیص را به تاخیر بیندازد.
بیشترین شیوع تشخیص در اواخر نوجوانی تا دهه سوم زندگی گزارش شده است. رویه تشخیص بیماری کرون آزمایشهای آزمایشگاهی شامل CBC برای بررسی کمخونی و عفونت، CRP و ESR برای سنجش التهاب، و تست مدفوع برای رد عفونتهای عادی و کالیپروتئین (نشانه التهاب روده). آندوسکوپی و بیوپسی کولونوسکوپی با بیوپسی از ایلئوم و کولون، استاندارد طلایی تشخیص است. مشاهده زخمهای آپتوئید، طرح موازی و بیوپسیهای نشاندهنده گرانوولوم، تأییدکننده هستند.
تصویربرداری پیشرفته CT انتروگرافی / MR انتروگرافی برای ارزیابی روده باریک، فیستولها و آبسهها. آندوسکوپی کپسولی برای دیدن زخمهای روده باریک میان در کولونوسکوپی غیرقابل دسترس. استراتژیهای درمانی و کنترل بیماری داروهای ضدالتهاب و ایمنیسازی آمینوسالسیلاتها (مانند سولفاسالازین) برای بیماری خفیف، کورتیکواستروئیدها برای کنترل سریع، و ایمنیکوبندههای سنتی (آزاتیوپرین، متوترکست) برای حفظ به کار میروند.
درمانهای بیولوژیک (هدفمند) شامل مهارکنندههای TNF (اینفلیکسیمب، ادالیموماب)، مهارکنندههای اینتگرین (ودولیزوماب) و مهارکنندههای /۲۳ (استلارا). این داروها برای بیماری متوسط تا شدید و عدم پاسخ به درمانهای سنتی تجویز میشوند. تغذیه و تغییرات سبک زندگی رژیم غذایی کم باقیمانده در دورهای، تجنب از غذاهای تحریککننده (فلفل، کافئین، الکل، غذاهای چرب)، ترک سیگار و مدیریت استرس ستون فقرات مدیریت غیردارویی هستند.
در سوءجذب شدید، تغذیه وریدی یا انترال ممکن است لازم باشد. جراحی برای عوارضی مانند انسداد روده ناشی از فیبروز، فیستولهای پیچیده، آبسههای غیرقابل دریناژ، یا پرفوراسیون انجام میشود. جراحی درمان قطعی نیست و خطر بازگشت بیماری در اناستوموز وجود دارد. راهنمای تغذیه برای بیماران کرون انتخاب غذا بر اساس تحمل فردی و فاز بیماری (وبا یا ) تعیین میشود.
در جدول زیر کلیات آورده شده گروه غذایی پیشنهاد شده (در / تحمل خوب) محدود/ممنوع (در / تحریککننده) غلات برنج سفید، پاستا، نان سفید، جو دوسر غلات کاملدانه، چاودار، برنج قهوهای، نخاله میوه و سبزیجات موز، پوره سیب، کدو پخته، هویج پخته، خیار پوستکنده سیب با پوست، کلم، بروکلی، گلکلم، میوههای خشک، میوههای اسیدی پروتئین مرغ/بوقلمون بدون پوست، ماهی چرب، تخممرغ، توفو، لوبیا پخته خالصه گوشت قرمز چرب، سوسیس، کالباس، مرغ با پوست، ماهی دودی لبنیات ماست کمچرب/کفیر، پنیر کمچرب، لبنیات گیاهی (شیر بادام، سویا) شیر کاملچرب، خامه، کره، پنیرهای چرب، آیسکریم نوشیدنی آب، دمنوشهای بیکافئین (بابونه، نعنا)، آب میوه خانگی صاف الکل، قهوه، چای پررنگ، نوشابههای گازدار، مشروبات انرژیزا ادویه و روغن زردچوبه، زنجبیل، روغن زیتون، روغن آووکادو، خردل ملایم فلفل سیاه/قرمز، سیر/پیاز خام، صسهای تند، روغنهای هیدروژنه نکته مهم نحوه پخت (بخار، آب، سس) بر تحمل تأثیر میگذارد.
مکملهای ویتامین D،، آهن، فولیک اسید و کلسیم اغلب بر اساس تستهای خون تجویز میشوند. مشورت با متخصص تغذیه گوارش برای برنامهریزی فردی ضروری است.
