راهنمای کامل فشار خون بالا در بارداری علائم، خطرات جنین و روشهای درمان, فشار خون در دوران بارداری معمولاً از هفته بیستم آغاز میشود و زمانی رخ میدهد که فشار خون مادر به میزان قابلتوجهی افزایش یابد. تشخیص و درمان بهموقع این عارضه، نقش تعیینکنندهای در پیشگیری از عوارض جدی برای مادر و جنین دارد.
به دلیل ارتباط مستقیم فشار خون مادر با تغذیه جنین از طریق جفت، کنترل دقیق آن در طول بارداری اهمیتی حیاتی پیدا میکند.\فشار خون در بارداری چیست؟این اصطلاح به افزایش فشار خون در زنان حامله پس از هفته بیستم اشاره دارد. این حالت میتواند بدون هیچ علائمی بروز یابد یا با سرگیجه، تاری دید، تورم و درد شکم همراه باشد.
کمتر از ۹۰/۱۴۰ میلیمتر جیوه قرار گیرد.
اگر در بیش از دو بار معاینه، فشار خون مادر از ۹۰/۱۴۰ بالاتر باشد، بهعنوان فشار خون بالا در بارداری تشخیص داده میشود.\انواع فشار خون بالا در دوران حاملهگیاین عارضه به چند دسته اصلی تقسیم میشودفشار خون مزمن در بارداریاین نوع زمانی رخ میدهد که زن قبل از بارداری یا در اوایل آن (قبل از هفته بیستم) دچار فشار خون بالا شده باشد.
د.
این مادران نیازمند بازدیدهای هفتگی هستند تا از پیشرفت به مسمومیت بارداری جلوگیری شود.\پریاکلامپسیدر این نوع، افزایش فشار خون پس از هفته بیستم با وجود پروتئین در ادرار همراه است.
پریاکلامپسی میتواند بر قلب و سایر اندامها تأثیر بگذارد و عوارضی چون محدود شدن جریان خون به جفت، آسیب به کبد و کلیهها یا تجمع مایع در ریهها را به همراه داشته باشد.\\اکلامپسیاکلامپسی یک عارضه نادر اما تهدیدکننده جان است که در پی پریاکلامپسی درماننشده یا ناکافی رخ میدهد و با تشنجهای شدید ظاهر میشود.
این حالت نیازمند مراقبتهای اورژانسی فوری است و معمولاً در مراحل پایانی بارداری بروز مییابد.\سندرم HELLP (پریاکلامپسی همراه با همولیز)این یک نوع نادر و شدید از پریاکلامپسی است که با افزایش آنزیمهای کبدی و کاهش پلاکتها همراه است و منجر به آسیب کبدی و تخریب گلبولهای قرمز میشود.
اکثر زنان مبتلا به این سندرم، نیازمند زایمان زودرس هستند.\تفاوت فشار خون بارداری و پریاکلامپسیاین دو حالت مرتبط اما متمایز هستند\فشار خون بارداری افزایش فشار پس از هفته بیستم بدون پروتئین در ادرار.پریاکلامپسی افزایش فشار خون همراه با پروتئین در ادرار، معمولاً پس از هفته بیستم یا بعد از زایمان.\فشار خون بالا در صورت درمان نشدن، میتواند به پریاکلامپسی و عوارض جدیتر تبدیل شود.\فشار خون قبل از بارداریدارای فشار خون بالا پیش از بارداری، ریسک عوارضی چون پریاکلامپسی، زایمان زودرس و مشکلات قلبی، کلیوی و مغزی را در طول بارداری افزایش میدهد.\فشار خون پس از زایمانافزایش فشار خون بعد از زایمان، بهویژه در مادری که در بارداری دچار این مشکل بودهاند، سلامت مادر را تهدید کرده و ریسک سکته و بیماریهای قلبی را بالا میبرد.
پایش منظم، رژیم سالم، ورزش و مصرف داروهای تجویز شده برای کنترل آن ضروری است.\نحوه اندازهگیری صحیح فشار خون در خانهزنان حامله میتوانند علاوه بر مراجعه به پزشک، فشار خون خود را در خانه نیز پایش کنند.
مراحل انجام آن عبارتند از\پنج دقیقه قبل از اندازهگیری، به طور کامل استراحت کنید.روی صندلی بنشینید، پاها را روی زمین قرار دهید و بازو را در سطح قلب روی میز بگذارید.کمربند فشارسنج را مستقیماً روی پوست بازو (نه روی لباس) ببندید.در حین اندازهگیری، حرک نکنید و صحبت نکنید.\\بهترین زمان برای اندازهگیری فشار خون کیست؟ساعتهای صبح زود، قبل از صبحانه و حداقل یک ساعت پس از بیدار شدن، مناسبترین زمان است.
مادر باید چند دقیقه آرام بنشیند و از مصرف چای، قهوه، غذاهای شور و محرکها خودداری کند.
محیط آرام و بدون استرس، دقت اندازهگیری را تضمین میکند.\علائم فشار خون بالا و مسمومیت بارداریپدیدار شدن علائم زیر میتواند نشاندهنده فشار خون بالا یا مسمومیت باشد\علائم فشار خون بالانشانههای رایجسرگیجه ناگهانی و شدید، تورم صورت و اندامها، برافروختگی صورتعلائم مسمومیت بارداری (پریاکلامپسی)نشانههای خطرناکورم ناگهانی اندامها، سرگیجه مداوم، مشکلات کلیوی و کبدی، پروتئین در ادرار، تهوع و استفراغ، کاهش ادرار\این نشانهها بهویژه در مسمومیت، از علائم خطر محسوب شده و مراجعه فوری به پزشک را ضروری میسازند.
جدول زیر محدودههای طبیعی را خلاصه میکند\دوره بارداریفشار خون طبیعی (میلیمتر جیوه)قبل از بارداریکمتر از ۸۰/۱۲۰سه ماهه اولکمتر از ۸۰/۱۲۰سه ماهه دوم و سومکمتر از ۹۰/۱۴۰\\فشار خون بالا در چند ماهگی رخ میدهد؟این عارضه از هفته ۲۰ (شروع ماه پنجم) آغاز میشود.
مادر ممکن است هیچ علائمی نداشته باشد، اما عدم کنترل میتواند به پریاکلامپسی منجر شود.فشار خون در اوایل بارداریاگر در اوایل بارداری فشار خون بالا باشد، معمولاً ناشی از فشار خون مزمن پیش از بارداری است و مستقیماً ناشی از خود بارداری نیست.فشار خون در ماه نهمافزایش فشار در ماه نهم، بهویژه با درد شکم، سرگیجه شدید و تغییرات آزمایشگاهی، نشانه مسمومیت است و اغلب پزشک برای پیشگیری از عوارض، زایمان زودرس را تدبیر میکند.\\عوامل ریسک افزایش فشار خون در بارداریعواملی که احتمال ابتلا را بالا میبرند عبارتند از\چاقی و اضافه وزندیابتفشار خون بالا پیش از بارداریبیماریهای خودایمنیسن بالای ۴۰ سالبارداری دوم یا بعدبارداری چندجنینهکلسترول بالاسابقه خانوادگی\در برخی موارد علت دقیق ناشناخته باقی میماند.
بر اساس گزارش موسسه ملی بهداشت آمریکا، افزایش سن بارداری و رو به رشد بودن نرخ چاقی، دو عامل اصلی افزایش آمار این عارضه در سالهای اخیر هستند.\عوارض و خطرات فشار خون بالا برای مادراین عارضه میتواند منجر به موارد زیر شود\زایمان سزاریننیاز نوزاد به مراقبتهای ویژهجدا شدن جفت (ابروپسیون)سقط جنینمرگ نوزاد در هفته اولسکته مغزیبیماریهای قلبی پس از زایماندیابت یا کلسترول بالا در آینده\اگرچه زایمان اغلب علائم را بهبود میبخشد، اما برخی مادران تا ۶ هفته پس از زایمان همچنان دچار عوارض میشوند.\\خطرات فشار خون بالا برای جنیناین بیماری میتواند خطرات جدی برای جنین به همراه داشته باشد\محدودیت رشد جنین به دلیل کاهش جریان خون و اکسیژن به جفت و عدم تامین مواد مغذی.زایمان زودرس و نارس با عوارضی چون مشکلات تنفسی، بینایی و شنوایی.جدا شدن جفت با ریسک خونریزی شدید و تهدید جان مادر و جنین.\مشورت با پزشک زنان برای مدیریت این ریسکها، ضروری است.\چه کسانی بیشتر در خطر هستند؟زنان با شرایط زیر مستعدتر هستند\سابقه خانوادگی فشار خون باردارینارسایی کبدیسندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)بیماریهای کلیویبیماریهای خودایمنیدیابتفشار خون بالا پیش از بارداریبارداری اول\آمارها نشان میدهد زنان سیاهپوست نیز ریسک بالاتری دارند.\روشهای تشخیص فشار خون بالا در بارداریپزشک برای تشخیص و ارزیابی از موارد زیر استفاده میکند\اندازهگیری منظم فشار خونآزمایش ادرار ۲۴ ساعتهآزمایشهای خون\علاوه بر این، پزشک علائم هشداردهنده را به مادر آموزش میدهد.\راهکارهای درمان و کنترل فشار خوندرمان اورژانسیدر موارد حاد، اقدامات فوری شامل موارد زیر است\مصرف داروهای خافض فشار خون با دستور پزشکبستری در بیمارستان در صورت لزومنظارت مداوم علائم حیاتیزایمان زودرس برای نجات جان مادر و جنین در موارد بحرانی\درمان داروییپزشک بر اساس حالت مادر و جنین، داروهای مناسب را تجویز میکند.
جدول زیر داروهای رایج مجاز و غیرمجاز را نشان میدهد\داروهای مجاز (معمولاً)داروهای غیرمجاز (ممنوعه)متیلدوپاانالاپریلهیدرالازینکاپتوپریلداروهای ادرارآور (هیدروکلروتیازید، فوروزماید)لوزارتانمسدودکنندههای کانال کلسیم (آملودیپین، وراپامیل، دیلتیازم)والزارتان\\\مدیریت خانگی و تغییرات سبک زندگیاقدامات خانگی در کنار دارو، اثربخشی درمان را افزایش میدهد\ورزش منظم و ملایم (با تأیید پزشک)کاهش مصرف نمکترک سیگاراستفاده از جوراب واریساجتناب از ایستادن طولانی\تغذیه مناسب برای کاهش فشار خونمصرف مواد زیر میتواند کنترل فشار خون را تسهیل کند\میوهها توت، گلابی، سیب، موز، توتفرنگی، هندوانه، انارسبزیجات متنوعسیرمواد غذایی غنی از منیزیمروغن ماهی و ماهیهای چربمکملهای ویتامین و (با دستور پزشک)\محدود کردن نمک، چربیهای مضر و غذاهای فرآوری شده، بخش جداییناپذیر رژیم غذایی است.\آیا پیشگیری از فشار خون بالا در بارداری ممکن است؟بله، با رعایت موارد زیر میتوان ریسک را به شدت کاهش داد\کنترل وزن قبل از بارداریرژیم غذایی سالم و متوازنفعالیت بدنی منظممدیریت بیماریهای پایهکنترل استرس\مراجعه منظم به پزشک برای پایش فشار خون و انجام تستهای پیشنهادی، کلید پیشگیری است.\برای پیگیری باید به چه پزشکی مراجعه کرد؟مدیریت فشار خون در بارداری باید زیر نظر متخصص زنان و زایمان انجام شود.
این پزشک تخصص و تجربه لازم برای مراقبت از سلامت مادر و جنین را دارد. در مواردی که فشار خون بسیار بالا باشد یا عوارض قلبی وجود داشته باشد، مشورت با متخصص قلب نیز ضروری میشود.توجه داشته باشید که این عارضه میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد. در صورت ابتلا، حتماً روال درمان را تحت نظر پزشک ادامه دهید.
برای مشاوره و رزرو نوبت با بهترین متخصصان، به پلتفرم آنلاین دکتردکتر مراجعه کنید.\منابع\\\سوالات متداول\آیا فشار خون بالا در بارداری بر جنسیت جنین تأثیر میگذارد؟با وجود آمارهایی که نشان میدهد مادران فرزند پسر فشار خون بالاتری داشتهاند، اما اثبات شده که فشار خون بارداری تأثیر مستقیمی بر تعیین جنسیت جنین ندارد.\آیا فشار خون بارداری خطرناک است؟بله، فشار خون بالا میتواند منجر به پریاکلامپسی، محدودیت رشد جنین و عوارض جدی دیگر برای مادر و کودک شود.\چگونه میتوان فشار خون بارداری را پایین آورد؟رژیم کمنمک، ورزش منظم، مدیریت استرس و مصرف منظم داروهای تجویز شده، ارکان اصلی کنترل فشار خون هستند.\علائم فشار خون بالا در بارداری چیست؟سرگیجه، خستگی، تاری دید و تهوع از علائم رایج هستند که ممکن است در برخی مادران مشاهده شود.\آیا مصرف داروهای فشار خون در بارداری ایمن است؟برخی داروهای کنترل فشار خون در بارداری مجاز هستند و میتوان با مشورت پزشک از آنها استفاده کرد، اما داروهای ممنوعه (مانند ACE اینهیبیتورها) قطعاً نباید مصرف شوند.\
