علمیان بالاخره متوجه شدهاند که چه عاملی برای اولین بار کیهان تاریک و بیشکل را به نور کشید. بر اساس دادههای تلسکوپهای فضایی هابل و جیمز وب، منشأ فوتونهای آزاد در کیهان اولیه کهکشانهای کوچکی بودند که با تولد خود ابرهای تاریک هیدروژن در فضای بینکهکشانی را روشن ساختند.
این کشف نقش حیاتی کهکشانهای بسیار کمنور کیهان اولیه را آشکار میکند. این کهکشانها فوتونهای یونیزهکننده تولید میکردند که در طول فرآیند بازیونیزهسازی کیهان، هیدروژن خنثی را به پلاسمای یونیزهشده تبدیل کردند.
در آغاز کیهان، چند دقیقه پس از بیگ بنگ، فضا پر از مه متراکم و داغ پلاسمای یونیزهشده بود. نور کمی که وجود داشت، نمیتوانست در این مه نفوذ کند؛ فوتونها با برخورد به الکترونهای آزاد اطراف خود پراکنده میشدند و کیهان را تاریک نگه میداشتند.
سپس با خنک شدن کیهان، حدود ۳۰۰ هزار سال پس از بیگ بنگ، فوتونها و الکترونها با هم ترکیب شدند و گاز هیدروژن خنثی (و مقداری هلیم) شکل گرفتند. اکثر طول موجهای نور میتوانستند در این محیط خنثی حرکت کنند، اما منبعهای نوری کمی در محیطهای خنثی وجود داشت.
اولین ستارهها از این اتمهای هیدروژن و هلیم تشکیل شدند. این ستارههای اولیه تابشی داشتند که انرژی کافی برای جدا کردن الکترونها از هستهها را داشت و میتوانست گازها را یونیزه کند، اما کیهان آنقدر گسترش یافته بود که گازها پراکنده شده بودند و نمیتوانستند جلوی این تابشها را بگیرند.
نزدیک به یک میلیارد سال پس از بیگ بنگ و در پایان دورهای که طلوع کیهان نام دارد، کیهان به طور کامل بازیونیزه شد و برای اولین بار روشن گردید.
<div class="wp-block-image"
مشاهده پدیدهای که کیهان را برای اولین بار روشن ساخت
از آنجا که طلوع کیهان بسیار تاریک است و در فاصلهی عظیم از ما قرار دارد، رصد آن با چالش مواجه بود.
دانشمندان تصور میکردند عاملی که کیهان را صاف و شفاف کرد، بسیار بزرگ بوده است؛ برای مثال، سیاهچالههای بسیار بزرگ که تجمعشان نوری کورکننده میسازد یا کهکشانهای عظیم در آغاز شکلگیری ستارهها.
یکی از اهداف طراحی تلسکوپ جیمز وب، نگاه به طلوع کیهان و پدیدههای نهان در آن بود. جیمز وب اطلاعات شگفتانگیز زیادی درباره این دوره حیاتی کیهان فاش کرده و اکنون در یک کشف جدید دیگر نشان داده شده که کهکشانهای کوتوله بازیگران اصلی بازیونیزهسازی بودند.
گروهی بینالمللی از اخترشناسان با بهرهگیری از دادههای جیمز وب و هابل، خوشه کهکشانی پاندورا یا آبل ۲۷۴۴ را رصد کردند. این خوشه آنقدر متراکم است که فضا-زمان اطراف خود را خم میکند و یک عدسی گرانشی میسازد. هر نور دوری که از این عدسی به ما میرسد، بزرگنمایی مییابد. دانشمندان با کمک این عدسی توانستند کهکشانهای کوتوله طلوع کیهان را ببینند.
تحلیل دقیق طیف این کهکشانها نشان داد نه تنها آنها درخشانترین نوع کهکشان در کیهان اولیه هستند، بلکه نور آنها نیز بسیار بیشتر از پیشبینیهاست. به ازای هر کهکشان بزرگ، ۱۰۰ کهکشان کوتوله در کیهان اولیه وجود داشته که اثر یونیزهسازی تجمعی آنها چهار برابر کهکشانهای بزرگتر بوده است.
قدرت تجمعی این کهکشانها آنقدر زیاد بوده که انرژی آنها حالت کل کیهان را دگرگون کرد.
این مطالعه تا امروز قویترین مدرکی است که اخترشناسان برای بازیونیزهسازی ارائه کردهاند، اما همچنان نیاز به تحقیقات بیشتر است؛ برای مثال، باید اطمینان حاصل شود که نمونه رصدی آنها ناهنجاری در طلوع کیهان نبوده و جهان واقعا متشکل از تعداد بسیار زیادی کهکشان کوتوله بوده است.