هارپ مخفف عبارت برنامه تحقیقاتی شفق فعال با فرکانس بالا است و در ایالت آلاسکا آمریکا قرار دارد. این مرکز شامل آرایهای از ۱۸۰ آنتن فرستنده بر روی مساحتی ۱۳ هکتاری میباشد که به ژنراتورهایی متصلاند با توان کل ۳٫۶ مگاوات. امواج الکترومغناطیسی با بسامد ۲٫۷ تا ۱۰ مگاهرتز از طریق این آنتنها به سمت آسمان منتشر میشوند.
به زبان ساده، هارپ مانند یک گرمکننده بزرگ برقی عمل میکند با تفاوت اینکه هدف آن گرم کردن و برانگیختن لایه یونوسفر در اتمسفر زمین است.
لایه یونوسفر چیست و در کجا واقع شده است؟
یونوسفر یکی از لایههای جو زمین است که از ارتفاع حدود ۵۰ کیلومتر آغاز شده و تا ۵۰۰ کیلومتر ادامه مییابد. این لایه مانند کمربندی دورتادور زمین را احاطه کرده است. برخورد پرتوهای پرانرژی خورشید باعث یونیزه شدن اتمهای این لایه و ایجاد الکترونهای آزاد میشود که نام یونوسفر را به وجود آورده است.

<figcaption id="caption-attachment-261578" class="wp-caption-text"لایه یونوسفر در بیرونیترین بخش جو زمین قرار دارد
لایه یونوسفر چه اهمیتی دارد؟
مهمترین نقش یونوسفر در ارتباطات رادیویی و مخابرات راه دور است. امواج رادیویی با بسامد پایین از ایستگاه فرستنده به آسمان ارسال شده، به لایه یونوسفر برخورد کرده و در محدوده وسیعی بازتاب مییابند تا به گیرندههای دور دست برسند. این مکانیزم پایه ارتباطات تلفن همراه و رادیویی است.

هارپ؛ دستگاهی برای مطالعه یونوسفر
طوفانهای خورشیدی گاهی باعث آشفتگی در یونوسفر و اختلال در ارتباطات میشوند. هارپ با ارسال امواج پرانرژی در مقیاسی میلیونها بار کوچکتر از طوفانهای خورشیدی، قسمتی کوچک از یونوسفر را به صورت موقت تحریک میکند. سپس دستگاههای اندازهگیری در مرکز هارپ این تغییرات را ثبت کرده و دانش ما درباره این لایه را افزایش میدهند.
تاریخچه هارپ
ساخت هارپ در سال ۱۹۹۳ آغاز شد و یک سال بعد با ۱۸ آنتن و توان ۳۶۰ کیلوات عملیات را آغاز کرد. توسعه پروژه در سالهای بعد ادامه یافت تا در سال ۱۹۹۹ تعداد آنتنها به ۴۸ رسید. در بازه ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶ تعداد آنتنها به ۱۸۰ و توان به ۳٫۶ مگاوات افزایش یافت. سرمایهگذاران اولیه نیروی هوایی و دریایی ایالات متحده بودند.
چرا ارتش آمریکا هارپ را ساخت؟
مطالعه یونوسفر برای ارتباطات راه دور حیاتی است و در کاربردهای نظامی اهمیت مضاعف دارد. دو نیروی هوایی و دریایی آمریکا میخواستند با درک بهتر این لایه، سیستمهای ارتباطی خود را در برابر اختلالهای احتمالی بهینه کنند. اگرچه پروژه نظامی بود، اما هرگز محرمانه نبود و تمام دادهها در محافل علمی منتشر میشدند. از سال ۲۰۱۵ مدیریت هارپ به دانشگاه فیربنکس آلاسکا واگذار شده است.
تکنولوژی هارپ و نظریات توطئه
حضور نیروهای نظامی و ماهیت آزمایشها باعث شده هارپ از ابتدا منشأ نظریههای توطئه مختلف باشد. هوگو چاوز رئیسجمهور پیشین ونزوئلا در سال ۲۰۱۰ ادعا کرد زلزله هائیتی کار هارپ بوده است. در فضای مجازی فارسیزبان نیز برخی حوادث طبیعی به این پروژه نسبت داده شدهاند. کنترل ذهن و دستکاری آبوهوا از دیگر ادعاهای بیپایه است.
هارپ و زلزله
هیچکدام از این نظریهها مبنای علمی ندارند. انرژی مورد نیاز برای ایجاد زلزله ۶٫۵ ریشتر معادل انفجار ۴٫۵ میلیون تن تیانتی است، در حالی که توان ۳٫۶ مگاواتی هارپ در مقایسه با این مقادیر ناچیز است. علاوه بر این بخش از انرژی به صورت حرارت در آنتنها و هوای اطراف هدر میرود. بنابراین ایجاد زلزله توسط هارپ غیرممکن است.
هارپ و دستکاری آبوهوا
آبوهوای زمین سامانهای پیچیده با هزاران عامل متقابل است. یک مرکز کوچک با توان محدود نمیتواند این سیستم کلان را برای اهداف خاص دستکاری کند. بشر تا به امروز نتوانسته با مداخله فناورانه آبوهوا را کنترل کند؛ حتی باروری ابرها که تلاش سادهتری است، در بیشتر نقاط به دلیل تأثیر اندک کنار گذاشته شده است. کنترل پدیدههای عظیم مانند طوفانها از توان بشر خارج است.
کلام پایانی
دانش بشر درباره اتمسفر و نقش آن در حیات همچنان در حال تکامل است. هارپ تنها یکی از مراکز مهم و منحصر به فرد مطالعه لایههای جوی زمین محسوب میشود. در بخش دیدگاهها منتظر نظرات و پرسشهای شما هستیم.
